مطالعات برنامه درسی

مطالعات برنامه درسی

آیا خدا اینجا حضور دارد؟ پرسش از الهیات در حوزه مطالعات برنامه درسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته برنامه ریزی درسی دانشگاه فردوسی مشهد
2 عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
مطالعه حاضر با هدف بررسی این پرسش انجام شد: آیا پرسش از خدا در حوزه مطالعات برنامه درسی موضوعیت دارد؟ بدین منظور، مطالعه‌ای نظرورزانه در پیش گرفته شد و به‌منظور اتقان بحث، استدلال‌ها همراه با استنادات معتبر و متعدد در دو محور انجام شد. در ابتدا، پرسش مذکور خارج از حوزه مطالعات برنامه درسی و در محور بعدی، ناظر به حوزه مطالعات برنامه درسی موردمطالعه قرار گرفت. مطالعات خارج از حوزه، برخلاف ادعای رایج علوم مدرن، بیانگر وجود پیش‌فرض‌های متافیزیکی- الهیاتی در سراسر عصر مدرن، فلسفه و علوم آن است و در حوزه مطالعات برنامه درسی، آثار مختلف مستند شده در بحث، مؤید موضوعیت و جایگاه مهم این پرسش الهیاتی در تعیین مواضع صاحب‌نظران برنامه درسی درگذشته، حال و آینده رشته هستند. این مسئله در کنار لزوم توجه به سنت اسلامی از منظر الهیاتی، عرصه وسیعی را پیش روی ما می‌گشاید که پرداختن به این عرصه به مطالعات آتی واگذار می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Is God present here? Question about theology in the field of curriculum studies

نویسندگان English

Morteza Noghrei 1
Maghsoud Amin Khandaghi 2
1 Department of Education. Faculty of education and Psychology Ferdowsi University of Mashhad
2 Department of Education. Faculty of Education and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده English

The purpose of this study was to investigate this question: Is the question of God relevant in the field of curriculum studies? For this purpose, a speculative study was conducted and in order to convince of the discussion, the arguments along with valid and numerous citations done in two basic axes. Initially, the question was examined outside the field of curriculum studies, and in the next axis, was studied in the field of curriculum studies. studies outside the field, contrary to the common claim of modern science, indicate the existence of metaphysical-theological presuppositions throughout the modern era, its philosophy and sciences, and in the field of curriculum studies, various works documented in the discussion , Confirm the relevance and the important place of this theological question in determining the positions of curriculum experts in the past, present and future of the field. This issue, along with the need to pay attention to the Islamic tradition from a theological point of view, opens a wide field to us which Entering this field, is left to future studies.

کلیدواژه‌ها English

God
Theology
Religion
Curriculum Studies
Theory
اپل، مایکل. (1395). آیا آموزش می‌تواند جامعه را تغییر دهد؟،  ترجمه نازنین میرزا بیگی، تهران: انتشارات آگاه.
احمدی زاده، حسن (1394). نقد و بررسی سه تصور از خدا در فلسفه مسیحی معاصر، جستارهای فلسفه دین، انجمن علمی فلسفه دین ایران، سال چهارم، شماره دوم: 20-1.
احمدی زاده، حسن؛ غلامی، طیبه (1396). مسئله شر در الهیات پویشی و حکمت متعالیه، فلسفه دین، دوره14، شماره3: 607-589.
اشمیت، کارل (1393). الهیات سیاسی، ترجمه لیلا چمن خواه، تهران: نشر نگاه معاصر. 
امین خندقی، مقصود؛ قندیلی، سید جواد؛ سعیدی رضوانی، محمود؛ مهرام، بهروز؛ جعفری ثانی، حسین؛ کرمی، مرتضی (بی‌تا). مطالعات پشتیبان رشته برنامه‌ریزی درسی مقطع کارشناسی ارشد، فایل الکترونیکی قابل‌دسترسی در آدرس https://b2n.ir/x84297  ، دسترسی در تاریخ 16/2/1399.
امین خندقی، مقصود؛ مهدوی خواه، علی (1396). بسوی انبساط مفهومی از برنامه درسی اسلامی، مطالعات برنامه درسی، 12 (46)، 1-34.
آل حسینی، فرشته؛ مهرمحمدی، محمود (1391). عمل زمینه‌ساز تربیتی: تحت هدایت تفکر متعارف یا تأملی؟، اندیشه‌های نوین تربیتی، 8 (2): 40-9. 
بابایی، حبیب‌الله (1390). نظریات فرهنگ، دستور کار جدید برای الهیات، آینه پژوهش، سال بیست و دوم، شماره ششم: 115-107.
برخورداری، رمضان (1394). پائولو فریره، دانشنامه ایرانی برنامه درسی، انتشار برخط. 
پاینار، ویلیام؛ رینولدز، ویلیام؛ اسلتری، پاتریک؛ تابمن، پیتر (1390). فهم کردن برنامه درسی: یک فرا متن برای نسل آینده، ترجمه مصطفی شریف، در کتاب برنامه درسی: گفتمان نظریه، پژوهش و عمل برنامه درسی پست‌مدرن، اصفهان: انتشارات جهاد دانشگاهی.
تایلر، رالف وینفرد (1376). اصول اساسی برنامه‌ریزی درسی و آموزشی، ترجمه علی تقی پور ظهیر، تهران: انتشارات آگاه.
تیلیخ، پل (1398). الهیات فرهنگ، ترجمه مراد فرهادپور و فضل‌الله پاک‌زاد، نشر طرح نو. 
جودی، بهنام؛ توسلی رکن‌آبادی، مجید؛ آب نیکی، حسن؛ نظری، علی‌اشرف (1397). جدال نظری کارل لوویت و هانس بلومِنبِرگ: «دوران جدید» به‌مثابه «دنیوی شدن آخرت اندیشی» یا «دنیوی شدن از راه آخرت اندیشی»، غرب‌شناسی بنیادی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دو فصل‌نامه علمی-پژوهشی، سال نهم، شماره دوم: 49-25.
جونیور، اُ. ال دیویس (1392). پژوهش تاریخی: روایت داستان‌های واقعی، ترجمه اقبال قاسمی پویا، در کتاب روش­شناسی مطالعات برنامه درسی، نشر سمت.
حیدری، احمدعلی؛ حاتمیان، علی (1395). خدا ناباوری اصل موضوعی در اندیشه آلن بدیو، فلسفه دین، دوره13، شماره4: 638-613.
خراسانی، ابوالفضل (1385). نسبت کلام اسلامی با فلسفه اسلامی، نشریه معارف عقلی، شماره3: 89-67.
خسروپناه، عبدالحسین (1391). کلام نوین اسلامی؛ درباره چیستی کلام اسلامی و ساختار نوین آن، نشریه سوره اندیشه، شماره 58 و 59: 259-256.
رجبی، علیرضا؛ محیطی اردکان، محمدعلی (1399). تحلیل نقش خداباوری در کارکردهای علوم انسانی دستوری از منظر آیت‌الله مصباح یزدی رحمت‌الله علیه، فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی، شماره پیاپی20: 143-125.
رستمی، یداله؛ نصیری، منصور (1394). بررسی و نقد مسئله شر از نظر الهیات پویشی با تأکید بر اندیشه هارتسهورن، حکمت اسرا، سال هفتم، شماره چهارم: 86-55.
رشاد، علی‌اکبر (1385). فلسفه مضاف، فصلنامه علمی-پژوهشی قبسات، سال یازدهم، شماره39و40: 30-5.
زرقانی، اعظم؛ امین خندقی، مقصود؛ شعبانی ورکی، بختیار؛ موسی پور، نعمت‌الله (1395). نسبت میان نظریه و عمل از منظر پارادایم‌های حوزه مطالعاتی برنامه درسی، فصل‌نامه پژوهش‌های کیفی در برنامه درسی، سال دوم، شماره5: 105-67.
شجاعی زند، علی‌رضا (1387). نسبت «جامعه‌شناسی دین» با الهیات و کلام، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره نهم، شماره1و2: 79-58. 
شجریان، مهدی؛ واعظی، احمد (1398). مبدأ هستی در الهیات فمنیسیتی و حکمت صدرایی، مطالعات جنسیت و خانواده، سال هفتم، شماره اول: 78-53.
شوبرت، ویلیام (1392). پژوهش فلسفی: جُستار نظرورزانه، در کتاب روش‌شناسی مطالعات برنامه درسی، تهران: انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
شیواپور، حامد؛ حسینی بهشتی، سید محمدرضا (1390). نسبت الهیات سلبی با رویکردهای گوناگون درباره مفهوم خدا، فلسفه دین، سال هشتم، شماره دهم: 197-171.
طالعی اردکانی، محمد؛ مصباح، علی (1394). نقد و بررسی انواع نومینالیسم با بهره‌گیری از دیدگاه علامه طباطبایی، معرفت فلسفی، سال دوازدهم، شماره سوم: 146-119.
عبدلی، مرضیه (1396). کلام اجتماعی اسلام؛ چیستی، گستره و روش، قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، دفتر نشر معارف.
فتحی، علی؛ سلیمان حشمت، رضا (1392). پرسش از وجود به‌مثابه پرسش از خدا (خدا در تفکر هیدگر)، فصلنامه علمی-پژوهشی قبسات، سال هجدهم، شماره68: 118-97.
قادری، مصطفی (1392). دوآین هیوبنر، دانشنامه ایرانی برنامه درسی، تاریخ انتشار: 09/09/1392.
قادری، مصطفی (1393). تاریخ آموزش برنامه‌ریزی درسی در جهان، دانشنامه ایرانی برنامه درسی، تاریخ انتشار: 10/12/1393.
قادری، مصطفی؛ نصرتی، نسرین؛ خسروی، محبوبه (1397). سرگذشت گفتمان عملی در مطالعات برنامه درسی، تهران: انتشارات آوای نور.
قائمی نیک و دیگران (1394). علیه نظم سکولار و چند مقاله دیگر، تهران: ترجمان علوم انسانی.
قنبری، حسن (1387). درآمدی بر چیستی کلام جدید، نشریه اندیشه نوین دینی، شماره12:104-93.
قوچانی، محمد (1400). تراژدی پروتستانیسم اسلامی (پژوهشی انتقادی در اندیشه سیاسی نهضت اصلاح دینی ایران)، نشر سرایی، جلد اول.
کرول، جوپل (1398). پایان الهی یا بشری تاریخ: مجادله هانس بلومنبرگ، کارل لوویت و کارل اشمیت در باب سکولاریزاسیون و مدرنیته، ترجمه زانیار ابراهیمی، تهران: نشر پگاه روزگار نو.
گندمی، فهمیه (1395). چیستی پژوهش تاریخی در مطالعات برنامه درسی از یک موضع پست مدرن، فصل نامه مطالعات برنامه درسی ایران، سال یازدهم، شماره41: 22-1.
گیلسپی، مایکل آلن (1398). ریشه‌های الهیاتی مدرنیته، ترجمه زانیار ابراهیمی، تهران: نشر پگاه روزگار نو.
لوویت، کارل (1397). معنا در تاریخ، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. 
مرزوقی، رحمت‌الله (1396). پارادایم‌های علم  و نظریه‌های برنامه درسی: تحلیلی بر فلسفه و نظریه‌پردازی در رشته مطالعات برنامه درسی، تهران: آوای نور.
معتمدی، منصور؛ عبدی، ولی (1392). نگرش تحلیلی و انتقادی به مفهوم لوگوس از یونان باستان تا آباء کلیسا، مطالعات اسلامی: فلسفه و کلام، سال چهل و پنجم، شماره پیاپی90: 105-128. 
مهرمحمدی، محمود (1390). نظرورزی درباره برنامه درسی دبیرستان، گرایش عمومی، تخصصی یا همگرایی در چهارچوب تخصص گرایی نرم، پژوهش‌نامه مبانی تعلیم و تربیت، 1(1): 48-25.
مهرمحمدی، محمود (1392). جستار نظرورزانه در تعلیم و تربیت، تهران: دانشگاه تربیت مدرس، مرکز نشر آثار علمی.
مهرمحمدی، محمود (1393). درآمدی بر شواب و شواب شناسی، فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران، سال هشتم، شماره 32: 11-40.
میلبنک، جان (1396). الهیات و نظریه اجتماعی: فراسوی عقل سکولار، ترجمه شهناز مسمی پرست و شهرزاد قانونی، تهران: نشر ترجمان علوم انسانی.
ناجی اصفهانی، حامد (1393). خداوند از منظر الهیات پویشی و ملاصدرا، تاریخ فلسفه، سال چهارم، شماره چهارم: 78-59.
واتیمو، جانی (1397). باور؛ الهیاتی برای نیمه مؤمنان، ترجمه کاوه حسین زاده، تهران: نشر پگاه روزگار نو.
همتی، همایون (1390). بررسی ساختار و کارکرد دانش الهیات، نشریه معرفت ادیان، سال دوم، شماره دوم: 42-27.
همتی، همایون (1393). تاریخچه و تبیین ساختار الهیات سیاسی و رهایی‌بخش،  نشریه معرفت ادیان، سال پنجم، شماره4: 138-123.
همتی، همایون (1394). شناخت دانش الهیات، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
همیلتون، دیوید (1396). تاریخ برنامه درسی، ترجمه مصطفی شریف، در کتاب برنامه درسی: نظرگاه‌ها، رویکردها و چشم­اندازها.
هیوبنر، دواین (1975). زبان برنامه­های درسی و معناهای کلاس درس، در کتاب برنامه درسی: گفتمان نظریه، پژوهش و عمل برنامه درسی نومفهوم گرا، اصفهان: جهاد دانشگاهی. 2004.
 
Block, A. A. (2004). Talmud, curriculum, and the practical: Joseph Schwab and the Rabbis (Vol. 2). Peter Lang.
Blumenberg, H. (1985). The legitimacy of the modern age. MIT press.
Christodoulou, N. (2010). Traditionalist perspective. In C. Kridel (Ed.), Encyclopedia of curriculum studies (pp. 886-887). SAGE Publications, Inc.
Cohen, B., Pereira, P., Roby, T., & Block, A. (2005). A curriculum for character education: Joseph Schwab and the Ramah Camps. American Educational History Journal, 32(2), 192.
Cohen, J. (1998). Enacting the eclectic: The case of Jewish philosophy. Journal of curriculum studies, 30(2), 207-231.
Cooper, G. (1995). Freire and theology. Studies in the Education of Adults, 27(1), 66-78.
Cornwall,S.(2017). Home and hiddenness: queer theology, domestication and institutions. Theology & sexuality, 23(1-2), 31-47.
Craig, W. L. (2000). The ultimate question of origins: God and the beginning of the universe. In Toward a New Millennium in Galaxy Morphology, Springer: 723-740.
Dickinson, C., & Toomey, M. (2017). The continuing relevance of “queer” theology for the rest of the field. Theology & sexuality, 23(1-2), 1-16.
Eisner, E. (1984). No easy answers: Joseph Schwab's contributions to curriculum. Curriculum Inquiry, 14(2), 201-210.
Fox, S. (1985). The vitality of theory in Schwab's conception of the practical. Curriculum Inquiry, 15(1), 63-89.
Gray, J. (2004). An illusion with a future. Daedalus, 133(3), 10-17.
Hashemi, M. (2017). Theism and atheism in a post-secular age. Springer.
Huebner, D. (1987). Religious education: Practicing the presence of God. Religious education, 82(4), 569-577.
Kessler, E., & Wenborn, N. (Eds.). (2005). A dictionary of Jewish-Christian relations (p. xxix). Cambridge: Cambridge University Press.
Kirylo, J. D., & Boyd, D. (2017). Paulo Freire: His faith, spirituality, and theology. Springer.
Kyser, J. A. (2020). An intellectual biography of Dwayne E. Huebner: biography, curriculum history, and understanding curriculum as theological (Doctoral dissertation, University of British Columbia).
Leopando, I.(2017). A pedagogy of faith: The theological vision of Paulo Freire. Bloomsbury Publishing.
Michael Connelly, F. (2013). Joseph Schwab, curriculum, curriculum studies and educational reform. Journal of Curriculum Studies, 45(5), 622-639.
Moonan, L. (2000). The Responsibility of Theology for the Question of God. New blackfriars, 81(947), 2-15.
Morris, M.(2020). Currere at the Cross-roads: The Deeply Theological in the Age of COVID-19. Journal of the American Association for the Advancement of Curriculum Studies (JAAACS), 14(1).
Null, J. W. (2016). Curriculum: From theory to practice. Rowman & Littlefield.
Pacheco, J. A. (2012). Curriculum studies: What is the field today?. Journal of the American Association for the Advancement of Curriculum Studies (JAAACS), 8.
Pinar, W. (2013). Curriculum studies in the United States: Present circumstances, intellectual histories. Springer.
Pinar, W. F. (1988) .The Reconceptualisation of Curriculum Studies, Journal of Curriculum Studies, 10:3, 205-214.
Pinar, W. F. (2007). Intellectual advancement through disciplinarity: Verticality and horizontality in curriculum studies. Brill.
Popkewitz, T. S. (2009). Curriculum study, curriculum history, and curriculum theory: The reason of reason. Journal of Curriculum studies, 41(3), 301-319.
Reid, W. A. (1993). Does Schwab improve on Tyler? A response to Jackson. Journal of Curriculum Studies, 25(6), 499-510.
Rosenak, A. (2007). Styles of halakhic ruling: A mapping in light of Joseph Schwab's philosophy of education. Journal of Jewish education, 73(2), 81-106.
Schostak, J. (1991). Modernism, post-modernism: the curriculum of surfaces. In Spencer Hall Invitational Conference, University of Western Ontario.
Wallace, R. M. (1981). Progress, Secularization and modernity: the Löwith-Blumenberg debate. New German Critique, 63-79.
Whitlock, R. U. (2019). For Us, Today: Understanding Curriculum as Theological Text in the Twenty-First Century. Internationalizing Curriculum Studies: Histories, Environments, and Critiques, 227-244.
Zeldin M.(2011). Content and Context, Journal of Jewish Education,77,1, 1-3.
دوره 18، شماره 70 - شماره پیاپی 70
با تمرکز بر جنبه های فرهنگی و اجتماعی برنامه درسی
پاییز 1402
صفحه 1-40

  • تاریخ دریافت 02 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری 05 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 28 اردیبهشت 1402