مطالعات برنامه درسی

مطالعات برنامه درسی

بررسی جایگاه تجارب زیسته قومیتی در برنامه درسی پنهان دوره متوسطه اول ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه تربیت و مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه تربیت و مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه تربیت و مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی
4 دانشیار گروه روش های تربیتی و مشاوره، دانشکده روش های تربیتی و مشاوره، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران مرکز ; ایران
چکیده
با توجه به چندفرهنگی بودن جامعة ایران و تکثر تجارب زیسته قومیتی، نقش تاثیر گذار آموزش و پرورش در ایجاد وفاق و همبستگی ملی در دانش آموزان فرهنگ های مختلف غیر قابل انکار است.هدف این پژوهش بررسی جایگاه تجارب زیسته قومیتی در برنامه درسی پنهان دوره متوسطه اول ایران بود.روش نمونه گیری هدفمند بوده و روش کیفی از نوع پدیدارشناسی میباشد. مشارکت کنندگان در پژوهش شامل 20 دبیر و30 دانش آموز از اقوام فارس، آذری، کُرد، لُر و گیلک در دبیرستانی از تهران بودند.در تحلیل داده ها مطابق روش اسمیت، مضامین اصلی شامل(یکسان سازی فرهنگی و توجه به فرهنگ مسلط، تفکرات سطحی نسبت به فرهنگ اقوام، نابرابری آموزشی، بیگانگی با تنوع فرهنگی، غفلت در همزیستی مسالمت آمیز) ظاهر شد. برای اطمینان از صحت یافته ها از سه سوسازی و ارجاع مجدد داده ها به مشارکت کنندگان استفاده شد.براساس یافته های این پژوهش می توان اذعان داشت که جایگاه تجارب زیسته قومیتی در برنامه درسی پنهان دوره متوسطه اول نامطلوب بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the place of lived ethnic experiences in the hidden curriculum of Iran's first high school

نویسندگان English

farzaneh pakdaman 1
Mehdi Davaei 2
Ali Akbar Khosravi Babadi 3
hamidreza rezazadehbahadoran 4
1 PhD Student, Department of Education and Counseling, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Education and Counseling, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Training and Counseling, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
4 Associate Professor, Department of Educational Methods and Counseling, Faculty of Educational Methods and Counseling, Islamic Azad University, Tehran Center;
چکیده English

Given the multicultural nature of Iranian society, and the multiplicity of lived ethnic experiences, the effective role of education in creating national harmony and solidarity among students of different cultures is undeniable. The purpose of this study was to investigate the place of lived ethnic experiences in the hidden curriculum of the first high school in Iran. The sampling method was purposeful and the qualitative method was phenomenological and the participants in the study included 20 teachers and 30 students from Fars, Azeri, Kurdish, Lor and Gilak in a high school in Tehran. In data analysis based on Smith method, the main themes appeared (cultural homogenization and attention to dominant culture, superficial thoughts about ethnic culture, educational inequality, alienation from cultural diversity, neglect of peaceful coexistence). Three confirmations and data referrals to participants were used to ensure the accuracy of the findings. Based on the findings of this study, it can be acknowledged that the place of lived ethnic experiences in the hidden curriculum of the first high school was unfavorable.

کلیدواژه‌ها English

Hidden Curriculum
Ethnic Lived Experiences
Ethnicity
First High School
امینی محمد (1391). تبیین برنامه درسی چندفرهنگی و چگونگی اجرای آن در نظام برنامه‌ریزی درسی ایران. مطالعات برنامه درسی.7 (26) 32-11.
ایزدی صمد، شارع پور محمود، قربانی قهرمان راضیه (1388). بررسی نقش برنامه درسی پنهان در ایجاد نگرش به اقتدار, تقویت هویت ملی و جهانی شدن (مورد مطالعه: دانش‌آموزان مدارس متوسطه). مطالعات ملی.
بازدارقمچی قیه، مرتضی؛ فتحی واجارگاه،کورش؛ عارفی، محبوبه و فراستخواه، مقصود (1398).تبیین مفهوم برنامه درسی سایه در نظام آموزشی ایران، فصلنامه پژوهش‌های برنامه درسی، 8 (2):274-245.
پاکدامن، فرزانه؛ دوایی، مهدی؛ خسروی، علی اکبر؛ رضازاده، حمیدرضا (1401). بررسی تجارب زیسته قومیتی دانش­آموزان در برنامه­های درسی متوسطه اول ایران. رساله دکتری. رشته برنامه­ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.
حمیدی زاده، کتایون؛ فتحی واجارگاه، کوروش؛ عارفی، محبوبه و مهران، گلنار (1397). تحلیل نظام مند آموزش چندفرهنگی در ایران، فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی،12 (42): 38-25.
شاه حسنی، شهرزاد (1387). تحلیل محتوای کتب مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی بر اساس محتوای قومی، ملی ومولفه‌های جهانی شدن چالش و فرصت جهانی شدن در مورد برنامه درسی (کنفرانس انجمن مطالعات برنامه درسی).
رحمانی عذرا، فقیهی علیرضا، حسینی مهر علی، سرمدی محمدرضا (۱۳۹۵). اعتبار سنجی مولفه‌های آموزش چندفرهنگی برای طرح در برنامه درسی دوره ابتدایی، نشریه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی،۷ (۴)، ۲۳۳-۲۵۰.
صادقی، علیرضا (1390).طراحی برنامه درسی چندفرهنگی تربیت معلم ابتدایی جمهوری اسلامی ایران، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه عالمه طباطبا‌یی، وزارت علوم تحقیقات و فناوری.
صباغ پور، علی اصغر (1381). جهانی شدن، حاکمیت ملی و تنوع قومی در ایران. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات ملی، (2)11، .161-143.
عباباف، زهره و پاینار، ویلیام. (1398) تأملی بر فهم برنامه درسی و پداگوژی از نگاه مدرسان. دو فصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی. شماره 20. ص 57-84.
عبدی، عطا اله، و لطفی، مریم. (1387).جایگاه هویت ملی در کتب درسی آموزش و پرورش مورد مطالعه: کتب تاریخ دوره دبیرستان. مطالعات ملی,93 (35), 53-72.
عبدلی سلطان احمدی, جواد، صادقی, علیرضا (1394). طراحی و اعتباربخشی الگوی برنامه درسی چندفرهنگی برای دوره تعلیم و تربیت عمومی در ایران. مطالعات برنامه درسی,10 (39), 71-108.
عراقیه، علیرضا؛ فتحی واجارگاه، کورش؛ فروغی ابری، احمدعلی؛ فاضلی، نعمت الله (1388)، تلفیق راهبردی مناسب برای تدوین برنامه درسی چندفرهنگی، فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای در علوم انسانی، (1) 2. 165-149.
عراقیه، علیرضا، فتحی واجارگاه، کوروش، فروغی ابری، احمدعلی، فاضلی، نعمت الله (1390).بررسی جایگاه قومیت دربرنامه درسی پنهان. مطالعات برنامه درسی,6 (23), 56-75.
عراقیه, علیرضا, فتحی واجارگاه, کورش (1391).جایگاه چندفرهنگی درآموزش مدرسه‌ای و آموزش عالی. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ، شماره5 (18-17), 187-204.
عزیزی، نعمت الله؛ بلندهمتان، کیوان و سلطانی، مسعود (1389)، بررسی وضعیت آموزش چندفرهنگی در مراکز تربیت معلم شهرسنندج از منظر دانشجویان، فصلنامه انجمن آموزش عالی ایران،3 (2): 78-55.
فتحی واجارگاه، کورش (1399). هویت‌های برنامه درسی . جلد اول . ویراست دوم . انتشارات آییژ
فتحی واجارگاه، کورش (1401)اصول و مفاهیم اساسی برنامه‌ریزی درسی، ویرایش سوم، انتشارات علم استادان.
فراستخواه، مقصود (1398)، شرایط امکان صلح در ایران، میزگرد گروه تخصصی صلح، انجمن جامعه شناسی ایران،17 آذرماه 1398.
فیاض ایراندخت، ایمانی قوشچی فریبا (1389). بررسی نمادهای هویت ملی درکتابهای درسی تاریخ و علوم اجتماعی دوره متوسطه رشته‌های علوم انسانی, تجربی و ریاضی فیزیک در سال تحصیلی89-1388.روان شناسی تربیتی (روانشناسی و علوم تربیتی).6 (17) 29-63 .
کیهان، جواد (1394). تحلیل جایگاه آموزش و پرورش چندفرهنگی در محتوای برنامه درسی علوم اجتماعی و فارسی دوره ابتدایی به روش آنتروپی شانون. مطالعات آموزش و آموزشگاهی,4 (12 ), 79-95.
گرشاسبی، ایوب؛ فتحی واجارگاه، کوروش و عارفی، محبوبه (1399). بررسی جایگاه قومیت در برنامه­های درسی مقطع دوم متوسطه (مطالعه موردی دبیرستان پسرانه شهید بخردیان بهبهان)، رساله دکتری رشته برنامه­ریزی درسی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی تهران.
گرشاسبی، ایوب؛ فتحی واجارگاه، کوروش و عارفی، محبوبه (1400). جایگاه قومیت در برنامه­های درسی پنهان دوره دوم متوسطه: فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات برنامه درسی ایران 16(61) تابستان 1400، 58-27
محمدی مهدی، شفیعی مریم، خوشبخت فریبا، جمال آبادی منا (1395).مطالعه تجربی تأثیر برنامه درسی صلح محور بر مدیریت خشم کودکان پیش دبستانی. مطالعات برنامه درسی.94-53.
موسی‌­پور، نعمت‌الله. (1391). رویکردهای حاکم بر تغییر در نظام آموزش و برنامه درسی ایران: از رویکرد مهندسی تا رویکرد فرهنگی. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ شماره (5)، 18-17, 243-273
مهر محمدی، محمود و همکاران (1388). برنامه درسی: نظرگاه‌ها، رویکردها و چشم‌اندازها. مشهد: به نشر.
نوشادی محمودرضا، شمشیری بابک، احمدی حبیب (1390). نقش و کارکرد کتاب­های تعلیمات اجتماعی پنجم دبستان و سوم راهنمایی در شکل گیری هویت ملی. پژوهش‌های برنامه درسی.167-139 .
Banks J ( 2013).The Construction and Historical Development of Multicultural Education, 1962-2012, Theory into Practice; 52 (1): 73-82.
Brown L (2013).An Immigration History of Britain: Multicultural Racism since 1800, by Panko’s Panayi. English Historical Review; 128: 225-227.
Glock, S., Kleen, H (2021).The role of preservice teachers’ implicit attitudes and causal attributions: a deeper look into students’ ethnicity. Curr Psychol.
Griffin J (2019). Marshall McLuhan was Right: The Medium is the Message, OECD Publishing, Paris
Holm, G., Londen, M. (2010). The discourse on multicultural education in Finland: education for whom? Intercultural Education.
Ksinan, A. J., Vazsonyi, A. T., Ksinan Jiskrova, G., & Peugh, J. L. (2019).National ethnic and racial disparities in disciplinary practices: A contextual analysis in American secondary schools. Journal of school psychology, 74, 106–125
Robinson Hall, B., Oster ling, P. J. P., & Room, A. (2010). EDUC 537–002 Foundations of Multicultural Education.
Rata E (2017). Connecting Knowledge to Democracy. In B. Barrett, U. Hadley, & J. Morgan (Eds.), Knowledge, curriculum and equity: social realist Perspectives; 19-32. Abingdon & New York: Routledge.
دوره 18، شماره 70 - شماره پیاپی 70
با تمرکز بر جنبه های فرهنگی و اجتماعی برنامه درسی
پاییز 1402
صفحه 131-156

  • تاریخ دریافت 24 اردیبهشت 1401
  • تاریخ پذیرش 03 آذر 1401