طراحی الگوی برنامه درسی هویت دینی در دوره اول متوسطه

نجفی, حسن; ملکی, حسن; سبحانی نژاد, مهدی; مصباح, علی

طراحی الگوی برنامه درسی هویت دینی در دوره اول متوسطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حسن نجفی ¹

حسن ملکی ²

مهدی سبحانی نژاد ³

علی مصباح ⁴

¹ گروه برنامه ریزی درسی دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی ره

² گروه برنامه ریزی درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی(ره)

³ گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد

⁴ گروه فلسفه، دانشکده الهیات و علوم انسانی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)

چکیده

مقاله تحلیلی- استنباطی حاضر به دنبال طراحی الگوی برنامه درسی هویت دینی در دوره اول متوسطه بود. جامعه پژوهشی شامل متن کامل ترجمه تفسیر المیزان بود که با توجه به منطق انتخاب آن از نمونه‌گیری صرف‌نظر شد. برای تحلیل دادهها از تحلیل محتوای کیفی استفاده شد. نتایج نشان داد که هویت دینی فرهنگ عینیت یافته اسلامی در وجود انسان است که اگر بخواهیم برای آن الگوی برنامه درسی طراحی کنیم اهدافش شامل سه نوع بینشی (شناخت دایره هستی و پدیدآور، شناخت مقصد و سرانجام، شناخت راه و راهبران زندگی، شناخت خویشتنِ خویش)، گرایشی و کنشی، محتوایش تابع سازمان‌دهی درهم‌تنیده/مارپیچی میباشد. "توجه دادن به نشانههای ربوبیت خداوند در آفاق و منظومه هستی، دعوت به تأمل در خود، تبیین، استدلال و احتجاج، استفهام، مشاهده، تمثیل، تذکر و عمل معلم" هم ازجمله روشهای یاددهی-یادگیری مورد تأکید در الگو هستند. رویکرد کلی ارزشیابی نیز "فرایندی" است که با در نظر گرفتن استلزامات دینی و نوع نگاه ویژه به نیت، همت و زحمات دانشآموز و همچنین بهرهگیری از سه ضلع معلم، دانشآموز و والدین نارساییهای احتمالی را مشخص میکند و بیشتر در خدمت یادگیری می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

هویت دینی

الگوی برنامه درسی

دوره اول متوسطه

تفسیر المیزان

20.1001.1.17354986.1400.16.61.3.6

عنوان مقاله English

A Religious Identity Curriculum Model for High School First Grade

نویسندگان English

Hassan Najafi ¹

Hassan Maleki ²

Mahdi Sobhaninejad ³

Ali Mesbah ⁴

¹ Department of Curriculum Planning, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh tabataba&#039;i University

² Department of Curriculum Planning, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba’i University

³ Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Shahed University

⁴ Department of Philosophy, Faculty of Theology and Humanities, Imam Khomeini Educational and Research Institute

چکیده English

The present analytical-inferential research sought to design a model of religious identity curriculum in the first grade of high school. The research corpus included the full text of the translation of al-Mizan interpretation, which was excluded from sampling due to the logic of its selection. The qualitative content analysis was used to analyze the data. The results showed that religious identity is an objectified Islamic culture in human beings and if we seek to design a curriculum model for it, the goals include three types of insights (knowing the circle of existence and creator, knowing the destination and ultimately, knowing the way and leaders of life, knowing oneself), tendency and action, and the content is a function of interwoven/spiral organization. In addition, "paying attention to the signs of God's Lordship in the horizons and systems of the universe, inviting self-reflection, explanation, reasoning and protest, interrogation, observation, allegory, reminder and teacher action" are among the teaching-learning methods emphasized in this model. The general evaluation approach is a "process" that, by considering religious implications and the type of special view on the intention, the student efforts, as well as using the three sides of the teacher, student and parents, identify possible shortcomings and serve learning more.

کلیدواژه‌ها English

Religious Identity

Curriculum Model

First Level High School

Al-Mizan Interpretation

ابن منظور، محمد بن مکرم (1419ق). لسان العرب. جلد 10. بیروت: دار صادر.

امینی، محمد؛ یزدخواستی، علی؛ جعفریهرندی، رضا (1391). بررسی وضعیت هویتی دانشآموزان و بازاندیشی در کارکردهای آموزش و پرورش. فصلنامه خانواده و پژوهش. 8 (2)، 34-7.

اهداف دورههای تحصیلی نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران (1397). مصوب نهصد و پنجاه و دومین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش. تهران: شورای عالی آموزش و پرورش.

دهخدا، علی‌اکبر (1360). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران.

راستگو سوق، محمود؛ عرب، زینب؛ بیان فر، فاطمه (1397). بررسی عوامل مؤثر در ارتقای هویت دینی دانش آموزان متوسطه دوره‌ی اول (مطالعه موردی آموزش و پرورش شهر دهدشت). فصلنامه پیشرفتهای نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش. 1 (1)، 82-68.

سند تحول بنیادین آموزش و پرورش (1390). تهران: شورای عالی انقلاب فرهنگی.

صفایی حائری، علی (1390). مسئولیت و سازندگی، جلد 1. قم: لیله القدر.

طباطبائی، محمدحسین (1388). ترجمه و شرح نهایه الحکمه. به کوشش محسن دهقانی. قم: بوستان کتاب.

------------------ (1385). المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمه محمدباقر موسوی همدانی. قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.

غزالی، محمد بن محمد (1403ق). احیاء علوم‌الدین. بیروت‌: دار المعرفه.

فلاح، محمدجواد (1398). گونههای روش پرسش و پاسخ و کاربست آن در پاسخ به مسائل اعتقادی از دیدگاه قرآن. فصلنامه اندیشه نوین دینی. 15 (4)، 102-89.

لطفآبادی، حسین (1381). روانشناسی رشد اخلاقی ارزشی و دینی در نوجوانی و جوانی (قسمت دوم). فصلنامه روششناسی علوم انسانی. 8 (31): 35-4.

محمدی ری‌شهری، محمد (1389). دانشنامه امیرالمؤمنین^(ع)بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ. قم: دارالحدیث.

مرادی، رضا (1395). هویت‌یابی و رسالت آموزش و پرورش. تهران: صدای معلم.

مصباح یزدی، محمدتقی (1393). جلوههای معرفت و عشق به خدا. ماهنامه معرفت. 23 (1)، 12-5.

نوذری، محمود (1388). توصیف و ارزیابی رویکرد شناختی رشد دینی. دوفصلنامه اسلام و پژوهش‌های تربیتی. 1 (2)، 168-149.

نوری، حسین بن محمد تقی (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. بیروت: مؤسسه آل البیت^(ع) لإحیاء التراث.

Bruner, J. S. (1960). The Process of Education. Cambridge MA, Harvard University Press.

Drew, C. (2020). Bruner’s Spiral Curriculum, The 3 Key Principles. https://helpfulprofessor.com/spiral-curriculum/

Fanhao, N. (2019). Religion and Youth Educational Aspirations: A Multilevel Approach. Journal of Beliefs & Values, 40 (1), 88-103.

Fogarty, R. (1991). The Mindful School: How to Integrate the Curriculum. Palatine, IL: Skylight Publishing, Inc.

Khaskhanova, M, T, Vereshchagina, M, V. (2019). The Types of Religious Identity of Chechen Students. Journal of Education and Science, 21 (9), 80-97.

Krakowski, M. (2017). Developing and Transmitting Religious Identity: Curriculum and Pedagogy in Modern Orthodox Jewish Schools, Journal of Contemporary Jewry, 37 (3), 433-456.

Neilsen, R, Arber, R, Weinmann, M. (2017). Re-Imagining Asian Religious Identity: Towards a Critical Pedagogy of Religion and Race in Australian Schools, Journal of Science Education, (49), 1-15.

Rissanen, I. (2014). Developing Religious Identities of Muslim Students in the Classroom: A Case Study from Finland. Journal of Religious Education, 36 (2), 123-138.

Visser-Vogel, E, Westerink, J, Janneke, D K, Barnard, M, Bakker, C. (2012). Developing a Framework for Research on Religious Identity Development of Highly Committed Adolescents, Journal of Religious Education, 107 (2), 108-121.

Woodward, R. (2019). The Spiral Curriculum in Higher Education: Analysis in Pedagogic Context and a Business Studies Application. e-Journal of Business Education & Scholarship of Teaching, 13 (3), 14-26.