موفقیت برنامه‌های درسی دانشگاه فرهنگیان در ایجاد شایستگی‌های حرفه‌ای معلمی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشیار گروه روانشناسی تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی

3 استاد ممتاز گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

مأموریت دانشگاه فرهنگیان، تربیت معلم فکور و شایسته است. هدف این مقاله بررسی موفقیت برنامه‌های درسی دانشگاه فرهنگیان در دستیابی دانش‌آموختگان به شایستگی‌های حرفه‌ای معلمی است و با روش علی- مقایسه‌ای انجام شده است. جامعه آماری، کلیه دانش‌آموختگان علوم تربیتی و علوم پایه پردیس‌های تهران در سال 97-1396 به تعداد 1592 نفر بوده است. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 310 نفر با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب شدند. از پرسشنامه برای گردآوری داده‌ها، و از آزمونهای تحلیل واریانس و تی برای تحلیل داده‌ها، استفاده شد. یافته‌ها نشان داد دستیابی به شایستگی‌های معلمی در برنامه‌هایموضوعی تربیتی (PCK) در هر دو گروه بررسی شده، از برنامه‌های عمومی بیشتر است و دستیابی به شایستگی‌ها در دانش آموختگان علوم تربیتی در هر دو حوزه برنامه‌های عمومی و برنامه‌هایموضوعی تربیتی به‌طور معنی‌داری بالاتر از گروه علوم پایه است. 

کلیدواژه‌ها


احمدی میلاسی، حسن، فیاض، ایراندخت (1394). کسب صلاحیت‌های معلمی در ایران، آلمان و ژاپن، نخستین همایش ملی علوم تربیتی و روان‌شناسی.

احمدی، غلامعلی؛ امینی زرین، علیرضا، مهدیزاد تهرانی، آیدین (1395). (بازنگری انواع دانش معلمی) دیدگاه لی شولمن از منظر نظریة خبرگی (دیدگاه الیوت آیزنر) و ارتباط آن با فنّاوری آموزشی. نمونه‌ای از یک پژوهش توصیفی – تحلیلی. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، شماره 60 سال پانزدهم،ص 7 تا 28)

ارشدی، نعمت‌الله (1397). دانش موضوعی تربیتی، یادداشت سردبیر، مجلات تخصصی رشد

امینی، محمد؛ رحمی، حمید و صمدیان، زهره (1392). بررسی دیدگاه دانشجویان درباره موانع اثربخشی دروس معارف اسلامی در دانشگاه آزاد اسلامی کاشان، فصلنامه اسلام و پژوهش‌های تربیتی،5 (1) :108-89

اشرفی، عباس و آخوندی، فاطمه (۱۳۹۱). آسیب‌شناسی آموزش دینی در دانشگاه‌ها از دیدگاه دانشجویان. فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی 16 (3) :426-401

آقازاده، احمد، آموزش ‌و پرورش در کشورهای پیشرفته صنعتی تهران، انتشارات روان، ۱۳۸۳

امین خندقی، مقصود؛ و عقیلی، علیرضا (۱۳۹۰) ا. ارزیابی توانمندی مراکز تربیت‌معلم در پرورش معلمان با صلاحیت در حوزه تدریس، مجموعه مقالات همایش برنامه درسی تربیت‌معلم

اکبر زاده، مریم، قایمی، مهدی (1394). بررسی برنامه درسی دانشگاه‌ها بر صلاحیت حرفه‌ای شغل معلمی، فارغ‌التحصیلان رشته دبیری سال 1394-1393

احمدی، آمنه؛ موسی پور، نعمت‌الله (1396). طراحی کلان (معماری) برنامه درسی تربیت‌معلم (برنامه درسی ملی تربیت‌معلم جمهوری اسلامی ایران)، تهران: انتشارات دانشگاه فرهنگیان

جمشیدی توانا، اعظم؛ امام‌جمعه، سید محمدرضا (1395). بررسی تأثیر کارورزی فکورانه در برنامه درسی تربیت‌معلم بر رشد شایستگی‌های دانشجو معلمان. «پژوهش‌های برنامه‌ی درسی» مجله‌ی علمی پژوهشی انجمن مطالعات برنامه‌ی درسی ایران، دوره‌ی ششم، شماره‌ی اول، بهار و تابستان ص 20-1

حلیمی جلودار، حبیب‌الله (1394). جستاری در میزان گرایش دانشجویان به دروس معارف اسلامی و عوامل مؤثر بر آن (نمونه موردی: دانشجویان دانشگاه مازندران)، فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی 64 سال نوزدهم، شمارة سوم / پاییز ص 317 - 334

خاکباز، عظیمه سادات (1394)، چگونگیتوسعهدانشمحتواییتربیتیبرایتدریسریاضیدانشگاهی، دو فصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، سال 6، شماره 21، پاییز و زمستان ص 91-78

خروشی، پوران؛ نصر، احمدرضا؛ میر شاه جعفری، سید ابراهیم؛ و موسی پور، نعمت‌الله. (1394)، تبیین شایستگی‌های معلم طراز جمهوری اسلامی ایران بر اساس اسناد تحولی نظام آموزش‌وپرورش. مجموعه مقالات دومین کنفرانس ملی و نهمین همایش ارزیابی کیفیت نظامهای دانشگاهی، دانشگاه فرهنگیان، پردیس نسیبه تهران.

خروشی، پوران؛ نصر، احمدرضا؛ میرشاه جعفری، سید ابراهیم؛ و موسی پور، نعمت‌الله. (1396)،. شایستگی‌های معلمان در برنامه درسی دانشگاه فرهنگیان بر اساس دیدگاه صاحب‌نظران فصلنامه مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، هفتم شماره ۱۸،، از صفحه ۱۶۹ تا ۱۹۹

رئوف، علی (1379). جنبش جهانی برای بهسازی تربیت‌معلم. تهران: انتشارات پژوهشکده تعلیم و تربیت.

رضایی، منیره (زمستان 1393). بررسی ویژگی‌های معلم توانمند، تهیه و اعتباربخشی ابزاری برای سنجش این ویژگی‌ها و ترسیم نیمرخ توانمندی معلمان در دوره ابتدایی. پژوهشگاه تعلیم و تربیت.

سیف، علی‌اکبر (1387). روانشناسی پرورشی نوین روانشناسی یادگیری و آموزش (ویرایش ششم). تهران: نشر دوران

شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای عالی آموزش‌وپرورش (1390). سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش. تهران: وزارت آموزش‌وپرورش.

شعبانی، زهرا (1383). بررسی تطبیقی برنامه تربیت‌معلم ایران و چند کشور جهان. فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 3، نشریه پژوهشکده تعلیم و تربیت.

طاهر پور، فاطمه؛ رجایی پور سعید. شهبازی، زهرا (۱۳۸۸). بررسی ساختار سازمانی مراکز تربیت‌معلم دانشگاه‌های دولتی استان اصفهان. چشم‌انداز مدیریت، شماره ۳۰ بهار ۱۳۸۸ صفحه ۱۸۴- ۱۶۵

عابدی، لطفعلی (۱۳۷۷). بررسی و توانایی‌های عمومی تدریس در برنامه درسی دوره‌های تربیت‌معلم دوساله ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس تهران

عزیزی، یعقوب؛ صادقی، علیرضا؛ عبداللهی، حسین. کیفیت درونی دروس عمومی دورۀ کارشناسی از دیدگاه اساتید و دانشجویان. فصلنامهپژوهش‌هایکیفیدربرنامه‌ریزیدرسی،سالاول،شماربهار 3951

فتحی واجارگاه، کورش و شفیعی، ناهید (1386). ارزشیابی کیفیت برنامه درسی دانشگاهی (مورد برنامه درسی آموزش بزرگسالان)، فصلنامه مطالعات برنامه درسی،1 (5) :26

قائمی، مهدی، بلندی، فرشته. (1394) بررسی برنامه درسی دانشگاه‌ها بر صلاحیت شغل معلمی شهرستان تربت‌حیدریه سال تحصیلی، دومین کنفرانس ملی توسعه پایدار

قاسم پور، عرفانه؛ حکیم زاده، رضوان؛ ملکی پور، احمد؛ قاسم پور، احترام (1394). مطالعهتطبیقیدروسعمومیکارشناسیدردانشگاه‌های میسوری،یوسیداویس،بیروتوتهران. فصلنامه پژوهش‌های کیفی در برنامه درسی، سال اول، شمارة 2، بهار1395ص 45-26

لیاقت دار، محمدجواد؛ شاه نظری، جعفر؛ مسلمی، معصومه، (1387)، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال هفتم، شماره چهاردهم، تابستان 1387ص 22-1

مهرمحمدی، محمود (۱۳۷۵)، کندوکاو در برخی از ابعاد آموزش‌وپرورش جمهوری آلمان، تهران، انتشارات پژوهشکده تعلیم و تربیت

مهرمحمدی، محمود، (۱۳۷۹)، بازاندیشی فرایند یاددهی-یادگیری و تربیت‌معلم، تهران، انتشارات مدرسه

مهرمحمدی، محمود. (1392)، برنامه درسی تربیت‌معلم و الگوی اجرایی مشارکتی آن؛ راهبرد تحولی برای تربیت‌معلم در ایران. دو فصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی، 1 (1) 5-26.

مهرمحمدی، محمود؛ فاضلی، احمدرضا (1394). ماهیت دانش تدریس و دانش معلمان: مقایسه دیدگاه لی شولمن و گری فنسترماخر. پژوهشنامهمبانیتعلیموتربیت،5 (1)،46-30

موسی پور، نعمت‌الله، احمدی، آمنه (1394). طراحی کلان (معماری) برنامه درسی تربیت‌معلم برنامهدرسملی تربیت‌معلم جمهوری اسلامی ایران. دانشگاه فرهنگیان، معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی

 موسی پور، نعمت الله؛ فلاحتی، لیلا؛ مزینانی،مهدی (1396). سنجش آثار برنامه درسی غیررسمی دانشگاه فرهنگیان در تحقق رسالت تربیت معلم. فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران سال دوازدهم، شماره ۴۷ ص۱ تا ۳۶

 محمدامین زاده، حسن؛ سیفی، محمد؛ فقیهی، علیرضا، (۱۳۹۶)، ارزیابی میزان همخوانی و همسویی برنامه درسی قصدشده، اجراشده، کسب‌شده تفکر و پژوهش ششم ابتدایی، فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایرانسال دوازدهم شماره ۴۶ پاییز ۱۳۹۶، ۱۷۰-۱۴۹ 

ملکی، حسن (1384). برنامه‌ریزیدرسیراهنمایعمل، تهران: نشر پیام اندیشه.

Binkley, M. , Erstad, O. , Herman, J. , Raizen, S. , Ripley, M. , Miller-Ricci, M. , et al. (2012). Defining twenty-first century skills. Assessment and teaching of 21st century skills, 17-66

Carracedo, Fermín Sánchez. Soler, Antonia & Carme Martín & David López & Alicia Ageno & Jose Cabré & Jordi Garcia & Joan Aranda & Karina Gibert. (2018).  Competency Maps: an Effective Model to Integrate ProfessionalCompetencies Across a STEM Curriculum. Journal of Science Education and Technology, 27,448–468

Darling-Hammond, L. (2000). Teacher Quality and Student Achievement: A review of State Policy Evidence. Education Policy analysis archives, 8 (1) , Jan 2000

 Douglas Adler James. (2012) , from campuz to class room: a study ofelementry Tteacher canadeans’ pedagogical content knowlege, THE UNIVERSITY OF BRITISH COLUMBIA, doctor of philosophy.

Denise, A. (2010). Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) : The Development and Validation of an AssessmentInstrument for Preserves’ Teachers, Iowa State University

 Eisner, Elliot. W. (1994). The Education Imagination: on the Design and Evaluation of School Programs. Third Edition. New York: MacMilla n Publishing Company.

Gonczi, A. & Hager, P. (2010). The competency model. Internationalncyclopedia of education, 8, 403-410.

Huntly, H. (2008). Teachers’ work: Beginning teachers’ conceptions of competence. The Australian Educational Researcher, 35 (1) , 125-145.

Hong, j. Jeou-Shyan, H. Chan-Li, L. & Lih-Juan, C. (2008). Competency between pre-service teacher education requirements in Taiwan. International Journal of Educational Development 28 (1) , 4-20

Ilanlou, M. & Zand, M. (2011). Professional competencies of teachers and qualitative evaluation. Social and behaviotral sciences, 29, 1143-1150

Jefferson, Annel. (2009). Teacher training: what’s Needed?Journal of furtherand higher Education, V33n3, p 282 -288

Krell, Moritz. Redman, Christine. Mathesius, Sabrina & Dirk Krüger. Driel, Jan van. (2018). Assessing Pre-Service Science Teachers’ Scientific Reasoning Competencies. Research in Science Education, 1-25

Koster, B. Mieke, B. Fred, K. & Theo, W. (2005). Quality requirements for teacher education. Teaching and teacher education, 21 (2) , 157-176.

Kulshrestha, A. K. & Pandey, K. (2013). Teachers training and professional competencies. Voice of research, 1 (4) , 29-33

Mishra, P. & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogicalcontent knowledge: A new framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108 (6) , 1017-1054

.

 Nousiainen, Tuula. Kangas, Marjaana. Rikala, Jenni. Vesisenaho, Mikko. (2018). Teacher competencies in game-based pedagogy. Teaching and Teacher Education, 74, 85-97.

Nijveldt, M. Beijaard, D. Brekelmans, M. Verloop, N. &. Qiuyan, T. & Qin, H. (2009). Analysis on the competency model ofthe lecturers in the application oriented university; Available at: www. seiofbluemountain. com

Rahayu, Sri. Ulfatin, Nurul. Wiyono, Bambang Budi. Imron, Ali. Wajdi, Muh Barid Nizarudin. (2018). The Professional Competency Teachers Mediate the influence of Teacher Innovation and Emotional Intelligence on School Security. Journal of Social Studies Education Research, 9 (2) , 210-227

Rokenes Fredrik Mork, Krumsvik Rune Johan. (2016). Prepared to teach ESL with ICT? A study of digital competence in Norwegian teacher education. FM Røkenes, RJ Krumsvik Computers & Education 97, 1-20

Ragan, L. C. Bigatel, P. M. & Dillon, J. M. (2012). From research to practice: Towards an integrated and comprehensive faculty development program. Journal of Asynchronous Learning Networks. 16 (5) , 71- 86.

Shulman, L. S. (1987). Knowledge and teaching: Foundations of the new reform. Harvard Educational Review, 57. 1-22.

Shulman, L. S. (1986). Those who understand: Knowledge growth in teaching. Educational Research, 15 (3) , 4–14.

Singla P. K, Rastogi K. M, Sunita Rani Jain. (2005). Developing Competency-Based Curriculum for Technical Programs. National Symposium on Engineering Education. India Institute of Scince, Banglore

Sang, Guoyuan. Liang, Jyh‑Chong. Chai, Ching Sing. Dong, Yan. Tsai, Chin‑Chung. (2018). Teachers’ actual and preferred perceptions of twenty-first centurylearning competencies: a Chinese perspective. Asia Pacific Education Review, 19, 307–317

Steiner, L. & Hassel, E. A. (2011). Using Competencies to Improve School Turn around Principal Success. Public Impact/

UNESCO, (1990). Education for the Future, Regional meeting inBangkok, Educational Research of the Ministry of Education.

Valke M. Roster I. Vebek M. and Break J. V. (2007). ICT teacher training in Flanders, Teaching and Teacher Education, Vol. 23, No. 12, pp. 795-808

Zhang, Yiyuan. (2006). Researches on the competency of the teachersin the higher vocational colleges; China Market, 9, 66-68.