چارچوب نظری مؤلفه‌های برنامه درسی کنجکاو محور و تحلیل جایگاه آن در اسناد بالا دستی آموزش و پرورش ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار و عضو هیات علمی دانشگاه شاهد

چکیده

مقاله ح‍اض‍ر با هدف شناسایی چارچوب نظری مؤلفه‌های برنامه درسی کنجکاو­محور و تحلیل جایگاه آن در اسناد بالا­دستی آموزش و پرورش ایران صورت پذیرفت. روش پژوهش توصیفی شامل: تحلیل اسنادی و تحلیل محتوا بوده و رویکرد آن نیز کاربردی بود. جامعه پژوهشی شامل دو بخش: متون مرتبط با برنامه درسی کنجکاو­محور و محتوای چهار سند بالادستی نظام آموزش و پرورش ایران بود. با توجه به ماهیت موضوع، از نمونه‌گیری صرف‌نظر شده و حجم نمونه برابر با حجم جامعه در نظر گرفته شد. ابزارهای اندازه‌گیری، فرم فیش‌برداری و سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته بود. داده‌های اسنادی به شیوه کیفی و داده‌های تحلیل محتوی با استفاده از شاخص‌های توصیفی در فرایند تحلیلی آنتروپی شانون مورد بررسی قرار گرفت. ع‍م‍ده‌‌ت‍ری‍ن‌ ی‍اف‍ت‍ه‌‌ه‍ا‌ بیانگر آن است که: 1. چارچوب نظری برنامه درسی کنجکاو­محور را می‌توان در ده مؤلفه: ذهنیت­باز، اکتشاف، اشتیاق یادگیری، خود جهت­دهی، انگیزه، خلاقیت، نوآوری، یادگیری مشارکتی، پرسشگری، خودانگیختگی تدوین نمود. 2. در اسناد بالادستی (سند چشم‌انداز بیست‌ساله، نقشه جامع علمی کشور، سند تحول بنیادین و برنامه درسی ملی)، در م‍ج‍م‍وع‌ 366 مرتبه به مؤلفه‌های برنامه درسی کنجکاو­محور توجه شده که میزان تراکم آن در مؤلفه خلاقیت زیاد و در مؤلفه خودانگیختگی بسیار کم بود. در بین اسناد مورد بررسی، بیشترین ضریب اهمیت مربوط به برنامه درسی ملی و کمترین مربوط به سند نقشه جامع علمی کشور بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Theoretical Framework of Curiosity-Based Curriculum Components and the Analysis of its Place in Upstream Documents of Iranian Education System

نویسنده [English]

  • mohsen dibaei saber
shahed university
چکیده [English]

The purpose of this study was to identify the theoretical framework of the curiosity-based curriculum components and analyze its place in upstream documents of the education system. The research method used in this study is descriptive which consists of document analysis and content analysis and the approach is applied. The research population corpus of two sections; texts related to the curiosity-based curriculum and content of four upstream documents of the Iranian education system. Due to the nature of the subject, sampling has been neglected and the entire research corpus has been investigated. The measuring tools, catch form and content analysis log were developed by the researcher. The qualitative data and content analysis data were analyzed using descriptive indices in the Shannon entropy analytic process. The results of the study indicate that: 1.the theoretical framework of the curiosity-based curriculum could be formulated in ten components: open mindedness, exploration, learning passion, self-direction, motivation, creativity, innovation, participatory learning, questioning, spontaneity. In the handwritten documents (Twenty-year Vision Document, Comprehensive Country Map, Fundamental Transformation Document, and National Curriculum), curiosity-based curriculum component has been considered 366 times, with a high degree of creativity and a low degree of spontaneity. Among the documents studied, the highest importance factor was related to the national curriculum and the least to the country's comprehensive scientific map document.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Education
  • upstream documents
  • Content Analysis Curious Curriculum
ضیغمیان، سیده فاطمه (1397). بررسی تأثیر تدریس مبتنی بر یادگیری مشارکتی از نوع جیگ ساو بر کفایت اجتماعی دانش‌آموزان. جامعه شناسی آموزش و پرورش. شماره 9 صفحات 12-27
عجم علی اکبر، بادنوا صدیقه، صابری رضا، خاتون ذبیحی حصاری نرجس(1395). پیش بینی پذیرش یادگیری الکترونیکی از طریق مؤلفه­های اشتیاق تحصیلی دانشجویان پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی گناباد در سال1394. مجله مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی یزد. 11(4):339-330.
غریبی حسن، ادیب یوسف، فتحی آدر اسکندر و سایر همکاران (1392). اثربخشی آموزش راهبردی تفکر بر پرسشگری دانش‌آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی شهر سنندج. تفکر و کودک، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. 4(1):92-79.
فقیه آرام بتول، فتحی رضا، ضرغام محسن(1397). بررسی رابطه یادگیری مشارکتی و انفرادی با میزان مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان رشته علوم انسانی. فصلنامه علمی- پژوهشی تدریس پژوهی. 6 (3):175-190.
راغب، حجت اله (1391). اثربخشی راهبردهای یادگیری بر کنجکاوی و علاقه در دانش‌آموزان پیش دبستانی کم توان ذهنی». فصلنامه ایرانی کودکان استثنایی، 12(2):55-67.
ملکی حسن، قاضی اردکانی راحله، صادقی علیرضا، درتاج فریبرز (1395). رویکرد پژوهش محوری در آموزش: ماهیت، ضرورت­ها، مولفه‌ها و راهکارهای تربیتی. فصلنامه پژوهش‌های کیفی در برنامه درسی. دانشگاه علامه طباطبایی. (5):35-66.
صمدی پروین. گلوی میترا (1397).میزان همخوانی برنامه درسی پایه ششم ابتدایی با برنامه درسی کنجکاومحور. مجله علمی- پژوهشی «پژوهش‌های برنامه درسی». انجمن مطالعات برنامه درسی ایران. 8(15):151-179.
صمدی، پروین (1392). بررسی مقایسه‌ای نگرش خانواده و معلمان به کنجکاوی کودکان پیش دبستان». مطالعات روانشناختی، 9(3):53-77.
محمد زاده، سکینه (1390). بررسی رابطه شیوه­های فرزند پروری با خلاقیت، کنجکاوی، عزت نفس دانش‌آموزان سوم دبیرستان شهرستان ماکو، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته روانشناسی تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز
پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش (1398). گزارش مختصری از نتایج مرحله مقدماتی تیمز 2019، تهران،  سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی، واحد اشاعه و کاربست یافته‌های پژوهشی
رضایی مریم، احمدی غلامعلی، نیکنام زهرا (1399). طراحی الگوی مفهومی برنامه درسی تلفیقی استم (علوم، فناوری، مهندسی، ریاضی) در دوره ابتدایی کشور. فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران، سال پانزدهم، شماره 59، صص92-63.
ملکی حسن، عبس پور عباس، سلمانی بابک، حکیم زاده رضوان و امیر تیموری محمدحسن (1397). الگویی برای رهبری برنام درسی در دوره ابتدایی. فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران. سال سیزدهم، شماره 48، 38-5.
عظیمی محمد (1399). طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی آموزش بهداشت و ارتقای سلامت در دوره دبستان بر اساس مفروضه‌های نظام سلامت. فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران. سال پانزدهم، شماره 59، 31-62.
Alimah, Siti; Susilo, Herawati; Amin, Moh (2016). Natural Environment Exploration Approach: The Case Study in Department of Biology, Universitas Negeri Semarang. International Journal of Environmental and Science Education. VOL. 11, NO. 12, 5710-5717
Archambault I, Janosz M, Fallu J-S, Pagani LS (2013). Student engagement and its relationship with early high school dropout. Journal of Adolescence. 32(3):651-70
Bogard, Treavor; Consalvo, Annamary L.; Worthy, Jo(2018). Teaching for Deep Learning in a Second Grade Literacy Classroom. Journal of Language and Literacy Education. Vol. 14 Issue 1.
Bowell Tracy, Kingsbury Justine (2016). Open Mindedness. Conference of the Ontario Society for the Study of Argumentation (OSSA), 18-21 May 2016. Windsor, ON: OSSA, pp. 1-8.
Bunt andrea, conati cristina (2017). Assessing effective exploration in open learning environments using Bayesian networks. department of computer science. Springer
Cook, Kristin L.; Oliveira, Alandeom W. (2015). Communicating Evolution: An Exploration of Students' Skills in an Essential Practice of Science. Electronic Journal of Science Education, Vol. 19, No. 5
Hidajat, Flavia Aurelia; Sa'dijah, Cholis; Sudirman; Susiswo (2019). Exploration of Students' Arguments to Identify Perplexity from Reflective Process on Mathematical Problems. Vol.12, No.2. pp. 573-586
Insight Assessment. (2017). California Critical Thinking Dispositions Inventory: A Measure of the Critical Thinking Mindset User, User Manual and Resource Guide. (See August, Ed.). San Jose, CA: California Academic Press
Kashdan, T. B., & Steger, M. F. (2007). Curiosity and pathways to well-being and meaning in life: Traits, states, and everyday behaviors. Motivation and Emotion, 31(3), 159-173.
Kurniati, D., Purwanto, As’ari, A. R., & Dwiyana (2019). The Truth-Seeking and OpenMindedness of Pre-Service Mathematics Teachers in the Solution of Non-Routine Problems. International Journal of Instruction, 12(1), 915-930.
Martin AJ, Liem GAD. Academic personal bests (PBs)(2017). engagement, and achievement: A cross-lagged panel analysis. Learning and Individual Differences.;20(3):265-70
Monroe, K. S. (2016). The relationship between assessment methods and self-directed learning readiness in medical education. Int J Med Educ, 7, 75-80.
Ordem, E. (2017). Developing Critical-Thinking Dispositions in a Listening/Speaking Class. English Language Teaching, 10(1), 50-55
Pintrich PR(2012). A motivational science perspective on the role of student motivation in learning and teaching contexts. Journal of Educational Psychology. 2003;95(4):667
Rivas, S. F., & Saiz, C. (2016). The Effects of Teaching Critical Thinking Persist Over Time. Journal of Education and Human Development, 5(1), 240–248.
Stanovich, K. E. (2016). The Comprehensive Assessment of Rational Thinking. Educational Psychologist, 51(1), 23-34.
Tiffani, R. (2017). The Relationship between Self Directed Learning and Information Literacy among Adult Learners in Higher Educatio
Wang, H., & Li, J. (2015). How trait curiosity influences psychological well-being and emotional exhaustion: The mediating role of personal initiative. Journal of Personality and Individual Differences, 75, 135-140.
Kotuľáková Katarína and Orolínová Mária. (2011) inquiry based cience education in continul professional devel opment program of inservice teachers.
Erdogan, Ibrahim(2017). Turkish Elementary Students' Classroom Discourse: Effects of Structured and Guided Inquiry Experiences That Stimulate Student Questions and Curiosity. International Journal of Environmental and Science Education, v12 n5 p1111-1137
Hwang, G.-J., et al(2015). "A contextual game-based learning approach to improving students' inquiry-based learning performance in social studies courses." Computers & Education 81(0),2015, 13-25
Simsek,P & Kabapinar,F. (2010). The effects of inquiry-based learning on elementary students’ conceptual understanding of matter, scientific process skills and science attitudes. Procedia Social and Behavioral Sciences,2,1190–1194. Available online at www.sciencedirect.Com
Inayat, Awaisha; Ali, Amena Zehra(2020). Influence of Teaching Style on Students' Engagement, Curiosity and Exploration in the Classroom. Journal of Education and Educational Development, v7 n1 p87-102
Turan, Mehmet Behzat; Koç, Kenan (2019). Examination on the Effect of Learning Strategies on Physical Education and Sports Teacher Candidates and Their Motivation of Curiosity and Levels of Exploration. World Journal of Education, v9 n1 p92-102
 Karadeniz, Esra; Degirmencay, Serif Ali (2020). The Effect of the Science-Fiction Books on Arousing Curiosity about Science in Secondary School Students. Journal of Turkish Science Education, v17 n2 p225-24
Maksum, Ali; Khory, Fifukha D.(2021). Effect of Learning Climate, Thinking Pattern, and Curiosity on Academic Performance in Higher Education. Problems of Education in the 21st Century, v78 n1 p102-113
Alkiyumi , Mohammed Talib(2018). "Instructional strategies of intrinsic motivation and curiosity for developing creative thinking".International Conference on Thinking.
Gurning, Busmin; Siregar, Aguslani(2017). The Effect of Teaching Strategies and Curiosity on Students' Achievement in Reading Comprehension. English Language Teaching, v10 n11 p191
دوره 17، شماره 64 - شماره پیاپی 64
با تمرکز بر کوششهای نظرورزانه
خرداد 1401
صفحه 277-302
  • تاریخ دریافت: 14 فروردین 1400
  • تاریخ بازنگری: 08 شهریور 1400
  • تاریخ پذیرش: 18 مهر 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 18 مهر 1400