تغییر برنامه درسی ریاضی مدرسه‌ای: چالش‌ها و تحقیقات مورد نیاز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

پژوهشگر، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی (پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش)

چکیده

در سال‌های اخیر، اصلاحات برنامه درسی ریاضی مدرسه­ای در بسیاری از کشورها صورت گرفته است. هر چند بستر این اصلاحات، به طور قابل­توجهی با هم متفاوت بوده‌اند، با این حال، تأمل و تحقیق در این اصلاحات، حقایق زیادی را آشکار می­کند. به عنوان مثال، بررسی­ها نشان می­دهند که بسیاری از کشورها، تمایل زیادی دارند که استانداردهای برنامه درسی و محتوای منتخبی که در کشورهای پیشرفته مورد  تأکید هستند را در برنامه درسی ملی خود بگنجانند. این گرایش در موضوع درسی ریاضی، با توجه به نقش و ماهیت ویژه­ای که دارد، حتی بیشتر هم دیده می‌شود. در این مقاله، پس از بررسی مفهوم «اصلاح» و تمایز آن با «تغییر» برنامه درسی، عوامل اثرگذار در اصلاحات برنامه درسی ریاضی مدرسه­ای از نیمه دوم قرن بیستم به بعد و چالش‌های متأثر از آنها، مورد تحلیل نظری قرار می­گیرند. سپس با استناد به مطالعات بین‌المللیِ انجام شده، تحقیقات لازم در زمینه اصلاحات برنامه درسی ریاضی مدرسه مورد بحث قرار خواهند گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

School Mathematics Curriculum Change: Challenges and Required Research

چکیده [English]

In the recent decades, school mathematics curriculum reforms have taken place in many countries. Although the contexts of these reforms differ significantly, research could reveal much informative facts about them. For instance, there is a tendency for many countries to include curriculum standards of developed countries in their national curricula. Due to the special role and nature of mathematics, this tendency can be seen even more in this subject. As result, it is expected mathematical literacy of students across the countries does not differs dramatically, which can be consider as a positive aspect. However, we cannot ignore the negative aspects of this adoption as well. In this article, after making a distinction between curriculum change and curriculum reform, the influential factors on school mathematics curriculum reforms since the second half of the 20th century onward, and the challenges which have been caused by them will be reviewed. Then, by refer to the international studies, the required research for reform the school mathematics curriculum will be discussed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : curriculum change
  • curriculum reform
  • school mathematics curriculum
ایرانمنش، علی؛ اصلاح‌پذیر، بهمن؛ شاهورانی، احمد؛ بیژن‌زاده، محمدحسن؛ نایینی، کاظم؛ مین‌باشی‌زاده؛ عالمیان، وحید؛ رحیمی، مینو؛ حمزه‌بیگی، طیبه؛ جمالی، محسن؛ رودسری، حسین و میرمعینی، سیده­سادات. (1389). راهنمای برنامه حوزه درسی ریاضی (اول ابتدایی تا آخر متوسطه). دفتر برنامه‌ریزی و تالیف کتاب‌های درسی. سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. وزارت آموزش­وپرورش.
رفیع‌پور، ابوالفضل. (1393). واکنش‌های پس از جنبش ریاضی جدید. فرهنگ و اندیشه ریاضی. شماره 54. صص11-1. انجمن ریاضی ایران.
شورای­عالی آموزش­وپرورش. (1390). مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران. وزارت آموزش و پرورش.
شورای­عالی انقلاب فرهنگی. (1390). سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. وزارت آموزش­وپرورش.
شورای­عالی آموزش و پرورش. (1391). برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران. وزارت آموزش و پرورش.
غلام‌آزاد، سهیلا. (1393). رد پای آموزش ریاضی واقعیت­مدار در ریاضیات مدرسه‌ای در ایران. دوفصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی. سال دوم، شماره 3. صص. 47 تا 70. دانشگاه خوارزمی.
غلام‌آزاد، سهیلا. (1399). ارزشیابی دوره‌ای از برنامه‌درسی ریاضی سه سال اول دوره ابتدایی. طرح پژوهشی ملی، به سفارش سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش و پرورش.
کبیری، مسعود. (1392). ارزشیابی کتاب‌های ریاضی دوم و ششم دبستان. طرح پژوهشی ملی، به سفارش سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش و پرورش.
گویا، زهرا. (1397). فولن به عنوان معمار و نظریه‌پرداز تغییرات آموزشی. دانشنامه ایرانی برنامه درسی. نسخه الکترونیکی.
گویا، زهرا و غلام‌آزاد، سهیلا. (1398). دانشگاه فرهنگیان: صد سال تربیت رسمی معلم در ایران، آری! تداوم دارالمعلمین مرکزی، خیر! . فصلنامه تعلیم و تربیت. شماره 138. صص. 39 تا 60. سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش و پرورش.
مرتضوی، مرتضی؛ گویا، زهرا؛ ملکی، حسن و غلام­آزاد، سهیلا. (زیر چاپ). چالش‌های اجرای ارزشیابی توصیفی درس ریاضی در دوره ابتدایی در ایران از دیدگاه معلمان. دوفصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی. دانشگاه خوارزمی.
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. (1394). برنامه‌درسی دوره کارشناسی پیوسته رشته آموزش ریاضی (خاص دانشگاه فرهنگیان).
هاوسون، جفری و ویلسون، برایان. (1986). ریاضیات مدرسه در دهه 1990. ترجمه ناهید ملکی (1368). نشر مرکز.
Ahtiainen, Raisa. (2017). Shades of change in Fullan’s and Hargreaves’s models: Theoretical change perspectives regarding Finnish special education reform. Unpublished Doctoral Dissertation.
Cai, J. & Howson, G. (2013). Toward an international mathematics curriculum. In M. A. (Ken) Clements; A. Bishop; C. Keitel; J. Kilpatrick & F. Leung. (Eds.); Third International Handbook of Mathematics Education. Springer.
Clarkson, P.C., Fitzsimons, G.E., & Seah, W.T. (1999). Values Relevant to Mathematics? I’d like to see that! In D. Tynam, N. Scott, K. Stacey, G. Asp, J. Dowsey, H. Hollingsworth & B. McCrae (Eds.), Mathematics: Across the ages. Melbourne: Mathematics Association of Victoria.
Fullan, M. (2007). The new meaning of educational change. New York: Teachers College Press
Gholamazad, S. (2006). Pre-service Elementary School Teachers’ Experiences with Interpreting and Creating Proofs. Unpublished Doctoral Dissertation, Simon Fraser University, Canada.
ICMI Study 24. (2017). School mathematics curriculum reforms: challenges, changes and opportunities. Tsukuba, Japan.
Leung, F. K. S. (2006). Mathematics education in East Asia and the West: Does culture matter? In F. K. S. Leung, K. D. Graf, & F. J. Lopez-Real (Eds.) Mathematics education in different cultural traditions: A comparative study of East Asia and the West; The 13th ICMI Study (pp. 21–46). New York: Springer. Google Scholar
Nieveen, N. & Plomp, T. (2017). Five Key principle for educational change. SLO, Enschede. The Netherlands.
Obanya, P. (2008). Reforming Educational Reforms. Lawal, A.R et al. (Eds.) Educational Reforms in Nigeria. Faculty of Education, University of Ilorin, 24-46.
Obanya, P. (2012) Educational change versus educational reform. In Ivowi, UMO and Akpan, Ben B. (Eds.) Education in Nigeria: From the Beginning to the Future. Lagos,: Foremost Educational Services Ltd. 441-460.
OECD. (2003). The PISA 2003 Assessment Framework-Mathematics, Reading, Science and Problem Solving Knowledge and Skills. (OECD.org.)
Reys, B. J., Reys, R. E., & Rubenstein, R. (Eds.). (2010). Mathematics Curriculum: Issues, trends, and future directions (72nd yearbook of the National Council of Teachers of Mathematics). Reston, VA: NCTM.
Schmidt, W. H. & et al. (1997). Many visions, many aims (vol. 1): A cross-national investigation of curriculum in school mathematics. Kluwer.
Seah, W. T. & Bishop, A. J. (2002). Values, Mathematics and Society: Making the Connections. Valuing mathematics in society, (105-113), Mathematical Association of Victoria.
Shimizu, Y., Vithal, R., Ruiz, A., Cuoco, A., Bosch, M., Gholamazad, S., Morony, W., Zhu, Y., & Arzarello, F. (2017). School mathematics curriculum reforms: challenges, changes and opportunities. ICMI Study 24. International Commission on Mathematical Instruction.
Stacey. K. (2012). The International Assessment of Mathematical literacy: PISA 2012 Framework and Items. Proceeding of the 12th International Congress on Mathematical Education. Seoul, Korea.