انجمن مطالعات برنامه درسی ایران مطالعات برنامه درسی 1735-4986 20 79 2026 01 21 Investigating Factors Affecting Culture Building and Acceptance of Artificial Intelligence in the Process of Enriching Engineering Curricula with a Thematic Analysis Approach واکاوی عوامل موثر بر فرهنگ سازی و پذیرش هوش مصنوعی در فرایند غنی‌سازی برنامه‌های درسی مهندسی با رویکرد تحلیل مضمون 133 156 238754 10.22034/jcs.2026.546554.2497 FA محمد محمودی دکتری مطالعات برنامه‌درسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران میثم غلام پور استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران Journal Article 2025 09 14 The aim of this study was to explore factors influencing culture building and acceptance of artificial intelligence in enriching engineering curricula from the perspectives of key stakeholders. Using a qualitative approach and thematic analysis, 19 participants (8 senior faculty, 5 department directors, and 6 graduate students) were selected through criterion-based purposive sampling. Data were collected via semi-structured interviews and analyzed through a three-stage thematization process. Lincoln and Guba’s four criteria ensured trustworthiness of findings. The results revealed five overarching themes: (1) leadership and policy-making for digital engineering (roadmaps, strategic investments, risk management, and ethical frameworks); (2) strengthening faculty capacities (AI literacy, pedagogical beliefs, and perception of opportunities and threats); (3) pedagogical and curricular transformation (AI integration in computational and simulation courses, focus on problem formulation, and digital assessment methods); (4) infrastructure and support systems (digital labs, data repositories, and multidisciplinary support ecosystems). The study provides a conceptual and practical framework for higher education policymakers and administrators to effectively integrate AI, thereby enhancing the quality of engineering education in the digital era. هدف پژوهش حاضر واکاوی عوامل مؤثر بر فرهنگ‌سازی و پذیرش هوش مصنوعی در غنی‌سازی برنامه‌های درسی مهندسی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۸ عضو هیئت‌علمی، ۵ مدیر گروه و ۶ دانشجوی تحصیلات تکمیلی (۱۹ نفر) بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با مضمون‌بندی سه‌مرحله‌ای تحلیل گردید. یافته‌ها چهار مضمون اصلی را آشکار ساخت: (۱) راهبری و سیاست‌گذاری برای گذار به مهندسی دیجیتال شامل تدوین نقشه راه، سرمایه‌گذاری هدفمند، مدیریت ریسک و چارچوب‌های اخلاقی؛ (۲) توانمندسازی هیئت‌علمی شامل ارتقای سواد هوش مصنوعی، نگرش‌های پداگوژیک و درک فرصت‌ها و تهدیدها؛ (۳) تحول در برنامه‌های درسی شامل تزریق هوش مصنوعی در دروس، گذار به صورت‌بندی مسئله و توسعه سنجش شایستگی دیجیتال؛ (۴) الزامات زیرساختی شامل ایجاد آزمایشگاه دیجیتال، مخازن داده و پشتیبانی چندتخصصی. نتایج این پژوهش می‌تواند به‌عنوان چارچوبی مفهومی و راهنمایی عملی برای سیاست‌گذاران آموزش عالی مورد استفاده قرار گیرد. https://www.jcsicsa.ir/article_238754_57de30faf81a026da369660bcea7f6ca.pdf