تربیت اجتماعی و سیاسی به روایت کتاب‎های درسی دوره دوم متوسطه نظری ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری مطالعات برنامه‌درسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

پژوهش با هدف تحلیل جایگاه ابعاد اجتماعی و سیاسی اهداف مصوب در کتاب‌های درسی دوره دوم متوسطه نظری ایران به روش تحلیل محتوا انجام شد. جامعه پژوهشی، کلیه کتاب‌های درسی دوره دوم متوسطه نظری در سال تحصیلی 96- 1395 بود که با توجه به ماهیت موضوع پژوهش کتاب‌های مطالعات اجتماعی به صورت هدفمند به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار اندازه‌گیری، چک لیست تحلیل محتوا بود و نتایج پژوهش با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی در فرایند تحلیلی آنتروپی شانون مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که تربیت اجتماعی و سیاسی موجود در کتاب‌های درسی ناهمسانی‌هایی با اهداف مصوب دارد که جامعه‌پذیری دانش‌آموزان را خدشه‌دار می‌سازد.یافته‌ها نشان داد که تربیت اجتماعی و سیاسی موجود در کتاب‌های درسی ناهمسانی‌هایی با اهداف مصوب دارد که جامعه‌پذیری دانش‌آموزان را خدشه‌دار می‌سازد.یافته‌ها نشان داد که تربیت اجتماعی و سیاسی موجود در کتاب‌های درسی ناهمسانی‌هایی با اهداف مصوب دارد که جامعه‌پذیری دانش‌آموزان را خدشه‌دار می‌سازد.

کلیدواژه‌ها


ابطحی، مصطفی؛ محمدی­مهر، غلامرضا (1396). توسعه سیاسی در کتاب­های علوم اجتماعی: تحلیل محتوای کتاب­های علوم اجتماعی در دوره متوسطه. فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 131. 94-77.

آتشک، محمد؛ توفان، مهوش و احمدی، امینه (1391). تحلیل کمی محتوای کتاب‌های فارسی از منظر اهداف اخلاقی مصوب دوره ابتدایی. فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری،شماره 28. 80 – 71.

احمدی، سه رکاو (1389).بررسی رویکردهای تربیت سیاسی در دوره ابتدایی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه کردستان.

آذر، عادل (1380). بسط و توسعه روش آنتروپی شانون برای پردازش داده‌ها در تحلیل محتوا. فصلنامه علوم انسانی دانشگاه الزهرا (س)،شماره 37 و 38. 18 – 1.

اسکات، ویلیام (1391). تئوری حسابداری مالی. ترجمه: علی پارسائیان، تهران: ترمه.

الیاس، جان، ال (1385). فلسفه تعلیم و تربیت قدیم و معاصر. ترجمه عبدالرضا ضرابی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).

بیابانگرد، اسماعیل (1392). روش‌های تحقیق در روان‌شناسی و علوم‌تربیتی. تهران: دوران.

پارسا، عبدالله (1387). سنجش میزان مطلوبیت تحقق اهداف آموزش متوسطه در استان خوزستان. فصلنامه مطالعات برنامه درسی. شماره 11. 43 -  27.

جعفری‌هرندی، رضا؛ میرشاه جعفری، ابراهیم (1389). تبیین فرمول‌های خوانایی به عنوان روشی اساسی در تحلیل محتوای کتاب‌های درسی. فصلنامه روش‌شناسی علوم انسانی. شماره 63. 116- 97.

حاجی ده آبادی، محمدعلی (1377). درآمدی بر نظام تربیتی اسلام. قم: دفتر تحقیقات و تدوین متون درسی مرکز جهانی علوم اسلامی.

خوش‌قدم‌خو، صدرالله؛ موسوی، صاحب؛ شهابی، روح الله و سبحانی نژاد مهدی (1391). تبیین پیامدهای جهانی شدن اقتصادی بر اهداف علمی و آموزشی مقطع متوسطه آموزش و پرورش ایران. فصلنامه اندیشه‌های نوین تربیتی، شماره 30. 198 -  155.

دباغ‌کرمانی، مهرداد (1390).ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯿﺰان ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف دوره ﻣﺘﻮﺳﻄﻪ اﯾﺮان از دﯾﺪﮔﺎه دﺑﯿﺮان و داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺳﻮم ﻣﺘﻮﺳﻄﻪ و ﭘﯿﺶ داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن رﺷﺖ. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم انسانی دانشگاه کاشان.

رهنما، اکبر؛ سبحانی‌نژاد، مهدی و علیین، حمید (1387). بررسی تحلیلی مبانی، اصول و روش‌های تربیت سیاسی از منظر امام علی (ع) در نهج البلاغه. دوماهنامه دانشور رفتار. شماره 30. 28- 1.

سبحانی‌نژاد، مهدی؛ رضایی فریمانی، منیره (1390). ماهیت تربیت اجتماعی از دیدگاه امام علی (ع). فصلنامه پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی. شماره 13. 33 -  9.

شرکایی، جواد؛ ریاحی‌نژاد، حسین و رزاقی، هادی (1390). مجموعه مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش. تهران: مدرسه.

شریعتمداری، علی (1394). جامعه و تعلیم و تربیت. تهران: امیر کبیر.

شکوهی، غلامحسین (1397). مبانی و اصول آموزش و پرورش. مشهد: به نشر.

شکوهی، غلامحسین (1387). تعلیم و تربیت و مراحل آن. مشهد: به نشر.

شمشیری، بابک؛ شاه­سنی، شهرزاد (1392). تحلیل محتوای کتاب­های دین وزندگی دوره دبیرستان براساس میزان برخورداری آنها از مولفه‌های وحدت اسلامی. دوفصلنامه تربیت اسلامی، شماره 17. 28- 7.

صافی، احمد (1388). آموزش و پرورش ابتدایی، راهنمایی تحصیلی و متوسطه. تهران: سمت.

علاقه­بند، علی (1395). مبانی نظری و اصول مدیریت آموزشی. تهران: روان.

کریم‌پور، شهین (1380). بررسی قابلیت اجرایی اهداف آموزش و پرورش دوره متوسطه از دیدگاه جوانان، مشاوران، دبیران، مدیران و اعضای انجمن اولیاء و مربیان و استادان دانشگاه در استان خوزستان. پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز.

گویا، زهرا (1378). سیر تحول و شکل گیری برنامه درسی آموزش متوسطه در ایران. فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 57. 96- 59.

مسعودیان، پریسا؛ بهشتی، سعید (1391). بررسی اهداف و اصول و روش‌های تربیت سیاسی بر مبنای نهج البلاغه. فصلنامه پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی. شماره 17. 25 -  7.

معین‌فر، علی (1380). بررسی میزان دانش سیاسی دانش‌آموزان در دوره متوسطه و پیش دانشگاهی و تأثیر آن بر میزان مشارکت آنان در فعالیت‌های سیاسی. ارومیه: شورای تحقیقات آموزش و پرورش.

منصوریان، علی (1395). مطالعه کاربرد مؤلفه­های فرهنگ در کتاب­های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده روان­شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی.

میرشاه جعفری، ابراهیم؛ کریمی، صدیقه (1387). تحقق وحدت و انسجام اسلامی در پرتو برنامه­های درسی مدارس. پژوهشنامه انقلاب اسلامی، شماره 15. 203- 167.

نقیب­زاده، میرعبدالحسین (1390). نگاهی به فلسفه آموزش و پرورش. تهران: طهوری.

نوریان، محمد (1389). تحلیل برنامه درسی دوره ابتدایی ایران. تهران: گویش نو.

وفائی، رضا؛ فضل الهی قمشی، سیف اله و طالعی­فرد، احمد (1396). بررسی میزان توجه به ساحت‌های شش‌گانه سند تحول بنیادین آموزش و پرروش در کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی. فصلنامه مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی. شماره 3. 154-131.

هاشم‌زاده، معصوم (1387). بررسی میزان تحقق اهداف دوره راهنمایی تحصیلی از دیدگاه افراد مرتبط در استان قم. قم: شورای تحقیقات آموزش و پرورش.

یزدانی، جواد؛ حسنی، محمد (1390). بررسی میزان انطباق اهداف راهنمای برنامه‌های درسی (دوره ابتدایی و راهنمایی) با اهداف مصوب شورای عالی آموزش و پرورش. فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران. شماره 20. 79 - 58.

Ghazi Jarrar, A (2014). Political Concepts in Jordanian Schools Curricula of the Scientific and Literary Streams (Grades 11th and 12th). Journal of Social and Behavioral Sciences, (116): 307-315.

Karaman, Y (2010). Children's social rights in social studies textbooks in Turkish  elementary education). Journal of Social and Behavioral Sciences, (2): 576-581.

Merey, Z (2012). Political Rights in Social Studies Textbooks in Turkish Elementary Education. Journal of Social and Behavioral Sciences, (46): 5656-5660.

Rivelli, S (2010). Citizenship education at high school: A comparative study between Bolzano and Padova (Italy). Journal of Social and Behavioral Sciences, (2):4200-4207.