طراحی الگوی پیشنهادی برنامه درسی آموزش سواد سیاسی در دوره متوسطه اول

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران ،لویزان،تهران

2 دانشیار گروه برنامه ریزی درسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

3 دانشگاه امام صادق علیه السلام

4 دانشگاه شهید رجایی

چکیده

الگوسازی مسیر رشد و بالندگی ساحت‌های متذکر در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران موضوعی است که بیش از هر چیز می­تواند دستیابی به اهداف آموزشی این نظام را تضمین کند. در میان ساحت‌های شش‌گانه یاد شده در این سند، ساحت اجتماعی-سیاسی و تحقق اهداف آموزشی آن می­تواند متضمن تحقق مفاهیم چون شهروند مسئول، نقش­آفرین و مشارکت­کننده­ای باشد که هر نظام آموزشی به دنبال تربیت آن است. در این مقاله نگارندگان با هدف ارائه الگوی پیشنهادی برنامه درسی آموزش سواد سیاسی در دوره متوسطه اول، ضمن ارائه تعاریف سیاست مبتنی بر سه رویکرد کلاسیک، جدید و اسلامی، به مفهوم­پردازی­ سواد سیاسی و استخراج مؤلفه­های آن پرداخته و با توجه تناظر میان مؤلفه­های سواد سیاسی و ویژگی­های رشدی دوره اول متوسطه و مبانی برنامه درسی، اقدام به تبیین عناصر ده­گانه برنامه درسی آموزش سواد سیاسی با محوریت منطق برنامه نموده­اند. در مرحله نهایی پژوهش، الگوی پیشنهادی برنامه درسی مورد اعتباریابی قرار گرفت.
این پژوهش از نوع آمیخته با روش کیفی- کمی کیو در سه مرحله مصاحبه­ نیمه­ساختاریافته و تحلیل گویه­ها از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی به روش استراوس و کوربین، مرحله وزن­دهی مؤلفه­های مستخرج سواد سیاسی بر اساس تحلیل عاملی چند متغیره و مرحله اعتباریابی از طریق مصاحبه نیمه­ساختاریافته صورت گرفت.

کلیدواژه‌ها


ابوالحمد، عبدالحمید (1384). مبانی سیاست، تهران: نشر توس.

ارسطو (1378)، سیاست، ترجمه حمید عنایت، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

افلاطون (1386)، جمهور، ترجمه: فؤاد روحانی، ویرایش هشتم، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

امینی، محمد و همکاران (1388). بررسی اثربخشی برنامه درسی تربیت سیاسی مقطع متوسطه از دیدگاه دبیران و دانش­آموزان: مطالعه موردی شهر کاشان، دانشور تهران، شماره 36، از 41 تا 54.

بیلر، رابرت (1974). کاربرد روانشناسی در آموزش ترجمه پرورین کدیور (1389). جلد اول، چاپ دهم، تهران: نقش نیزار.

تافلر، آلوین (1383)، خوارزمی شهین دخت (مترجم)، کامرانی حشمت الله (مترجم)، شوک آینده، ناشر: علم.

دهخدا، علی اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا، تهران: انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

دوورژه، موریس (1377). اصول علم سیاست، ترجمه دکتر ابوالفضل قاضی شریعت‌پناهی، تهران، نشر دادگستر.

رجایی، فرهنگ (1368). مجله: سیاست خارجی، تیر و شهریور، شماره 10، از 175 تا 192

رضوانی، محسن و همکاران (1387). تربیت سیاسى: چیستی، آسیب ها و راهکارها، راه تربیت، سال دوم، شماره پنجم. قم: جامعه المصطفی العالمیه. 11 تا 25.

سلحشوری، احمد و همکاران (1391). مبانی و مؤلفه­های تربیت سیاسی از دیدگاه امام خمینی (ره)، پژوهشنامه انقلاب اسلامی(دانشگاه همدان)، شماره 5، از 111 تا 126.

شرتونی، سعید (1392). اقرب الموارد فی فصح العربیه و الشوارد: حرف الغین - حرف الکاف، چاپ سوم، تهران: اسوه.

شکوری، ابوالفضل (1377). فقه سیاسی اسلام، ویرایش دوم، چاپ دوم، تهران: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.

صافی، احمد (1393). آموزش و پرورش ابتدایی، دوره اول و دوم متوسطه، چاپ پانزدهم، تهران: انتشارات سمت

عالم، عبدالرحمن (1394). بنیادهای علم سیاست، تهران: نشر نی.

عجم، علی اکبر و همکاران (1396). طراحی الگوی برنامه درسی آموزش ترکیبی برای نظام آموزش عالی بر اساس الگوی اکر، تهران: پژوهش در برنامه­ریزی درسی، سال چهارم، دوره دوم، شماره 26.

فرمهینی فراهانی، محسن (1389). تربیت شهروندی، تهران: آییژ.

فروند، ژولین (1921) سیاست چیست؟ ترجمه عبدالوهاب احمدی (۱۳۸۴)، نشر آگه، تهران

گوتک، جی (1374). مکاتب فلسفی و آرای تربیتی. ترجمه محمدجعفر پاک­سرشت. تهران. سمت.

مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم وتربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران (1390)

مسعودنیا، ابراهیم. (1387). مقایسه آگاهی سیاسی دانش آموزان شاهد و غیرشاهد دوره دبیرستان در استان اصفهان، مجله "تعلیم و تربیت” دوره جدید، تابستان 1387، شماره 94، صفحه 59 تا 78.

مسعودنیا، حسین و دیگران. (1388). تأثیر آگاهی سیاسی دانشجویان بر تغییر نگرش آنها نسبت به مشروعیت نظام سیاسی بر اساس نظریه وبر : مورد مطالعه دانشگاه اصفهان، پژوهشنامه علوم سیاسی، پائیز 1388، شماره 16، صفحه 201 تا 230.

معروفی، یحیی (1394). دیدگاه اجتماعی برنامه درسی، دانشنامه ایرانی برنامه درسی

معطوف، لویس (1387). المنجد فی اللغه و الادب و العلوم، ترجمه محمد بندرریگی، تهران: اسلامی.

معین ، محمد (1363). فرهنگ معین ، چاپ ششم ، تهران: امیر کبیر.

مک­لین، ایان، (1381). فرهنگ علوم سیاسی ترجمه احمدی، حمید، تهران: نشر میزان.

میلر، جی.پی(1387). نظریه­های برنامه درسی. ترجمه محمود مهرمحمدی. تهران. سمت.

نیلی، محمد رضا و همکاران. (1393). بررسی میزان سواد سیاسی و اجتماعی شهروندان بزرگسال شهر اصفهان، مجله جامعه شناسی کاربردی ، سال 25، شماره پیاپی 54، شماره دوم، تابستان 1393، صفحه 49 تا 60.

هیوود، اندرو (2002). سیاست، ترجمه عبدالرحمن عالم (1395). تهران: نشر نی.

وینسنت، اندرو، (1392). نظریه­های دولت ترجمه حسین بشیریه، تهران: نشر نی.

یوسف­زاده چوسری، محمدرضا (1396). برنامه درسی به عنوان یک گفتمان سیاسی، دانشنامه برنامه درسی.

 

Akker, J. van den (2003). Curriculum Perspectives: An Introduction in J. van den Akker, W. Kuiper & U. Hameyer (Eds) Curriculum Landscapes and Trends (pp.1-10). Dordrecht: Kluwer Akademic Publishers.

Bochel, Hugh (2009) Political literacy. In: Active learning and active citizenship: theoretical contexts. C-SAP the Higher Education Academy Network, pp. 150-168. ISBN 1902191382

Chantia, Alok. (2006). Education as a Means of Social Change – Study with Regard to Dhankut, a Group Living in District Bahraich, Uttar Pradesh. Anthropologist, 8(4):267-274.

Crick B. and Porter A. (eds.), (1978). Political Education and Political Literacy, London, Longman.

Eisner, Elliot.w (1994). The Educational Imagination: On the Design and Evaluation of School Programs, Third Edition, Macmillan College Publishing Company

Emma Heron and Mike McManus (2003). Political Literacy and the Teaching of Social Policy. A Study into the Political Awareness and Political Vocabularies of First Year Undergraduates. Social Policy and Society, 2, pp 23-32

Fredric G. (1994). Political Literacy: Rhetoric, Ideology, and the Possibility of Justice, Albany: State U of New York P.

Henry Maitles (1997). Teaching Political Literacy, Department of Social Studies Education, University of Strathclyde

Huddleston, T. & Rowe, D. (2001) Political Literacy in Secondary Schools: process or product? Paper presented at Diverse Citizenships, University of North London, and 30-31 March.

Huddleston, T. (2004) Citizens and Society: political literacy teacher resource pack. London: Hodder & Stoughton.

Ljunggren, Carsten & Unemar Öst, Ingrid (2010), Controversial Issue Education and Political Literacy -the Case of Sweden, School of Humanities, Education and Social Sciences, The IPSA RC 21/29 Conference Citizenship education: Democracy, Culture, Socialization, Media Aaalborg September 15-17, 2010

Malone, Christopher and Julian, Gregory, (2005). “Democratic Action Research (DARE) and Large Scale Simulations: Teaching Political Literacyand Civic Engagement at Pace University's Presidential Convention 2004, Political Science and Politics, Vol. 38, No. 4 (Oct., 2005), pp. 771-776

McNaughton, A. H. (1982) Cognitive development, political understanding and political literacy, British Journal of Educational Studies, 30:3, 264-279

Moon, S (2012). Cultural transition: Curricular discourse with internalization of curriculum, transnational curriculum inquiry, 9 (1)1- 19

Niemi, R., & Junn, J. (1998). Civic education: what make students learn? New Haven: Yale University Press

Ornstein, Allan C & Hunkins, Francis P (2016). Curriculum: Foundations, Principles, and Issues (7th Edition) (Pearson Educational Leadership), 7th Edition, Pearson.

Preston, N. (1989). In Search of Political Literacy: Teaching Philosophy of Education in a Freirean Mode. Australian Journal of Teacher Education, Volume 14, No. 1, 1989

Robert L. Dudley & Alan R. Gitelson (2002) Political Literacy, Civic Education, and Civic Engagement: A Return to Political Socialization? Applied Developmental Science, 6:4, 175-182

Schaefer, R, T (2003). Sociology matters. McGraw-Hill Publishing Co.

Scotland Education (2013), Curriculum for Excellence: Political Literacy (CfE Briefing Shapiro, R. (2008) “Participation and Quality of Life”, Apringer Verlag, 541-551.

Wormald, Eileen (1988). Political literacy in a newly independent country: Papua New Guinea. Presented at the XIV World Congress of the International Political Science Association. Zaller, John R.

Ian Davies (2008). The SAGE Handbook of Education for Citizenship and Democracy Chapter Title: “Political Literacy”, SAGE Publications Ltd City: London

James A. Banks (2012), Encyclopedia of Diversity in Education Chapter Title: “Political Literacy and Education”, SAGE Publications, Inc. City: Thousand Oaks

John Charlton (1964) Political Literacy through Basic Education, Improving College and University Teaching, 12:1, 51-53

Brett, Peter & others, (2002). Workshop on Political Literacy, “Political Literacy within ITT Citizenship Education”, University of Birmingham 19 November 2002

Christopher Malone and Gregory Julian (2005), Teaching Political Literacy and Civic Engagement at Pace University's Presidential Convention 2004, Political Science and Politics, Vol. 38, No. 4 (Oct., 2005), pp. 771-776

Citizenship Foundation (2001), ‘Tackling political literacy’, Accessed from website: www.citfou.org.uk/ teaching. Last accessed 14 November 2001.

Citizenship Foundation. (2012). Political literacy explained. Retrieved January 9, 2012, from http://www.citizenshipfoundation.org.uk/main/page.php?12

Cohen, L. (1981) Political literacy and the primary school: a Dutch experiment, Teaching Politics, 10. pp. 259-267.

Crick, B. and Porter, A. (Eds) (1978), Political Education and Political Literacy, London: Longman.

Crick, B., & Lister, I. (1978). Political literacy. In B. Crick, ed. & A. Porter (Eds.), Political education and political literacy (pp. 59–74). London: Longman.

Davies, I. and at al, (2013). Political Literacy in Japan and England, Citizenship, Social and Economics Education, Volume 12 Number 3 2013, www.wwwords.co.uk/CSEE

Douglas, A. (2002). Educating for real and hoped for political worlds: Ways forward in developing political literacy. Retrieved May 15, 2011, from http://www.citized.info/pdf/ commarticles/ Anna_Douglas.pdf