تحلیلی بر کارکرد نظام آموزشی در آموزش و رشد اخلاقی دانش آموزان با محوریت محتوای کتاب‌های درسی و شیوه تدریس معلمان

نویسندگان

1 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی آموزشی

2 استادیار دانشگاه مازندران

3 دانشیار دانشگاه مازندران

چکیده

رشد اخلاقی هدفی است که همواره در تمامی نظام‌های آموزشی مورد تأکید است. این مقاله به تحلیل کارکرد نظام آموزشی با محوریت محتوای کتاب‌های درسی و شیوه تدریس معلمان در رشد اخلاقی اختصاص دارد. روش پژوهش کیفی و برای جمع‌آوری داده‌ها از روش تحلیل محتوا و مصاحبه استفاده شد. از بین کلیه کتاب‌های درسی دوره راهنمایی، کتاب‌های تعلیمات دینی، فارسی، تعلیمات اجتماعی، تاریخ و علوم (15 مورد) انتخاب و محتوای آن‌ها تحلیل شد. همچنین با 24 معلم در قائم شهر مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد. نتایج نشان داد کتاب‌های فارسی، تعلیمات دینی و تعلیمات اجتماعی بیشترین توجه را و کتاب‌های تاریخ و علوم توجه کمتری را به مقوله اخلاق مبذول داشته‌اند. همچنین، معلمان از روش‌های معلم محور در کلاس درس استفاده می‌نمایند و در رشد اخلاقی صرفاً بر الگوبرداری از عامل‌های مهم جامعه‌پذیری تأکید می‌نمایند. به نظر می‌رسد در آموزش اخلاق نظام آموزش و پرورش باید متناسب با سطح رشد شناختی دانش آموزان نوجوان دوره راهنمایی عمل کند.

کلیدواژه‌ها


حکیم زاده، رضوان. موسوی، سید امین.(1387).آموزش ارزش ها در محتوای کتاب های درسی دینی دوره راهنمایی: بررسی وضعیت موجود و ارائه ی راهکارهایی برای وضعیت مطلوب، فصلنامه مطالعات برنامه درسی، سال سوم. شماره11،صص 95 -117.

رئیس دانا، فرخ لقا. (1374). تحقیق و بررسی محتوای برنامه درسی ریاضی دوره راهنمایی تحصیلی، فصلنامه تعلیم و تربیت، سال یازدهم. شماره 41 و 42، صص 86-107.

فلیک، اووه. (1387). درآمدی بر تحقیق کیفی. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نشر نی.

کریپندورف، کلوس. (1383). تحلیل محتوای مبانی روش‌شناسی. ترجمه هوشنگ نایبی. تهران: نشر نی.

گال، مردیت. بورگ، والتر. گال، جویس. (1387). روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان شناسی. جلد اول. ترجمه احمدرضا نصر و همکاران. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی و انتشارات سمت.

Assor, A. (1999). Value Accessibility and Teachers' Ability to Encourage Independent and Critical Thought in Students. Social Psychology of Education, 2, 315-338.

Berk, L.E. (2002). Infants, Children and Adolescents. USA:Allyn and Bacon.

, R.C., & Biklen, S.K. (1998). Qualitative Research for Education. USA: Allyn and Bacon.

Carpendale, J. F. M. (2000). Kohlberg and Piaget on Stages and Moral Reasoning. Development Review, 20, 181-205.

Comuniaan, A. L., & Gielen, U.P. (2006). Promotion of Moral Judgment Maturity through Stimulation of Social Role-taking and Social Reflection: An Italian Intervention Study. Journal of Moral Education, 35(1), 51-69.

Gibbs, J.C. (2003). Moral Development and Reality: Beyond the Theories of Kohlberg and Hoffman. Thousand Oaks, CA, Sage.

Gibbs, J.C., Basinger, K.S., Grime, R.L., & Snarey, J.R. (2007). Moral Judgment Development across Cultures: Revisiting Kohlberg’s University Claims. Developmental Review, 27, 443-500.

Ho, Yi-Hui., & Lin, Chieh-Yu. (2008). Cultural Values and Cognitive Moral Development of Accounting Ethics: A Cross-Cultural Study. SOCIAL BEHAVIOR AND PERSONALITY, 36(7), 883-892.

Hong, Y. (2003). Cultural Meaning of Group Discussion on Problematic Moral Situations in Korean Kindergarten Classrooms. Journal of Research in Childhood Education, 18(3), 179-192.

Kuczynski, L., & Parkin, C.M. (2007). "Agency and Bidirectionality in Socialization: Interactions, Transactions, and Relational Dialectics." In J.E. Grusec and F.D Hastings (Eds.), Handbook of Socialization: Theory and Research. (pp. 259-283), New York, NY, USA: The Guilford Press.

Kurtines, W.M., & Gewirtz, J.L. (1995). Moral Development: An Introduction. USA:Allyn and Bacon.

Merriam, S.B. (1998). Qualitative Research and Case Study Applications in Education. San Francisco: Jossey-Bass.

Merriam, S.B. (2009). Qualitative Research. San Francisco: Jossey-Bass.

Miller, J.G. (2007). Cultural Psychology of Moral Development. In S.Kitayama and D.Cohen (Eds.), Handbook of Cultural Psychology, (pp. 477-499).NY: The Guilford Press.

Santrock, J.W. (2007). Child Development. New York: Mc Graw-Hill.

Smetana, J.G., & Turiel, E. (2006). Moral Development during Adolescence. In G.R. Adams and M.D. Berzonsky (Eds.) Blackwell Handbook of Adolescence, (pp. 247-268). Blackwell Publishing.

Smith,P.K.,& Pellegrin,A.D. (2000).Psychology of Education.USA: Routledge.

Thorne, L. (2000). The Development of Two Measures to Assess Accountants' Prescriptive and Deliberative Moral Reasoning. Behavioral Research in Accounting, 12, 139-170.

Tomlinson, P. (1980). Moral Judgment and Moral Psychology: Piaget, Kohlberg and Beyond. In S.Modgil and C. Modgil (Eds.), Toward a Theory of Psychological Development, (pp.66-303). Windsor:NFER.

Vansteenkiste, M., Simons, J., Lens, W., Soenens, B., & Matos, L. (2005). Examining the motivational impact of intrinsic versus extrinsic goal framing and autonomy- supportive versus internally controlling communication style on early adolescents’ academic achievement. Child Development, 76, 483- 501.

Weinstock, M., Assor, A., & Broide, G. (2009). School as Promoters of Moral Judgment: the Essential Role of Teachers' Encouragement of Critical Thinking. Soc Psychol Educ, 12, 137-151.